Merhaba sevgili öğrenciler!
Bitkilerin büyümesini sağlayan en önemli dokulardan biri olan meristem doku hücrelerinin özelliklerini ve bu özelliklerin onların bölünme yeteneklerini nasıl desteklediğini adım adım inceleyelim. Meristem hücreleri, bitkinin sürekli büyümesini sağlayan, aktif olarak bölünen hücrelerdir. Bu hücrelerin sahip olduğu bazı özellikler, onların bu kritik görevi yerine getirmelerini kolaylaştırır.
- I. Küçük ve kübik yapıda olma: Meristem hücreleri genellikle küçük boyutludur. Küçük olmaları, yüzey alanı/hacim oranını yüksek tutar. Bu durum, hücrenin besin ve atık maddeleri daha hızlı alıp vermesini sağlar, dolayısıyla metabolik aktiviteleri hızlandırır ve hücrenin bölünme için gereken büyüme süresini kısaltır. Kübik yapı ise hücrelerin doku içinde düzenli ve kompakt bir şekilde yerleşmesini sağlar. Ancak, "kübik yapıda olma" özelliği, doğrudan hücrenin *bölünme yeteneğini* (yani mitoz ve sitokinezin gerçekleşme mekanizmasını) destekleyen fizyolojik bir faktörden ziyade, bölünme sonrası doku oluşumuyla ilgili morfolojik bir özelliktir. Bu nedenle, diğer seçeneklere göre bölünme yeteneğini *doğrudan* destekleme derecesi daha az kabul edilebilir.
- II. Hücre çeperinin ince olması: Hücre çeperinin ince olması, hücrenin kolayca genişlemesine ve büyümesine olanak tanır. Ayrıca, hücre bölünmesi sırasında (sitokinezde) yeni hücre duvarlarının sentezlenmesini ve hücrelerin birbirinden ayrılmasını kolaylaştırır. Kalın bir hücre çeperi, bu süreçleri zorlaştırabilir. Bu özellik, hücrenin bölünme yeteneğini doğrudan destekler.
- III. Koful sayısının az olması: Meristem hücrelerinde kofullar genellikle çok küçük veya hiç yoktur. Olgun bitki hücrelerinde bulunan büyük merkezi kofullar, sitoplazmayı hücre çeperine doğru iter ve hücrenin büyük bir kısmını kaplar. Büyük bir koful, hücre bölünmesi sırasında sitoplazmanın eşit dağılımını zorlaştırabilir ve hücrenin bölünme mekanizmasını engelleyebilir. Küçük veya az koful, hücrenin sitoplazmasının yoğun ve bölünmeye hazır olmasını sağlar. Bu özellik, hücrenin bölünme yeteneğini doğrudan destekler.
- IV. Sitoplazma miktarının fazla olması: Meristem hücreleri, metabolik olarak çok aktif oldukları için yoğun ve bol sitoplazmaya sahiptir. Sitoplazma, hücre bölünmesi için gerekli olan organelleri (mitokondri, ribozom vb.) ve molekülleri (proteinler, enzimler, nükleik asitler vb.) içerir. Bol sitoplazma, hücrenin hızlı büyümesini ve bölünme için gerekli materyalleri sentezlemesini sağlar. Bu özellik, hücrenin bölünme yeteneğini doğrudan destekler.
Yukarıdaki açıklamaları dikkate aldığımızda, hücre çeperinin ince olması (II), koful sayısının az olması (III) ve sitoplazma miktarının fazla olması (IV) özellikleri, meristem hücrelerinin aktif bölünme yeteneklerini doğrudan destekleyen temel fizyolojik ve yapısal faktörlerdir.
Cevap D seçeneğidir.
