Endosperm oluşumu sırasında gerçekleşen birleşme hangi iki yapı arasında olur?
A) Yumurta hücresi + Sperm hücresi
B) Polar çekirdekler + Sperm hücresi
C) Sinergid hücreleri + Sperm hücresi
D) Antipod hücreleri + Sperm hücresi
Sevgili öğrenciler, bu soru bitkilerde gerçekleşen çift döllenme olayını ve endosperm oluşumunu anlamamızı istiyor. Haydi adım adım bu önemli biyolojik süreci inceleyelim:
- Çiçekli bitkilerde döllenme, diğer canlılardan farklı olarak çift döllenme adını verdiğimiz özel bir süreçle gerçekleşir. Bu, iki ayrı döllenmenin aynı anda meydana gelmesi demektir.
- Polen tüpü, dişi gametofit olan embriyo kesesine ulaştığında, genellikle iki adet sperm çekirdeğini (veya sperm hücresini) embriyo kesesinin içine bırakır.
- Bu iki sperm çekirdeğinden birincisi, embriyo kesesinin ortasında bulunan yumurta hücresi ile birleşir. Bu birleşme sonucunda zigot (2n) oluşur. Zigot, mitoz bölünmelerle gelişerek embriyoyu meydana getirir.
- İkinci sperm çekirdeği ise, embriyo kesesinin merkezinde yer alan ve genellikle iki adet olan polar çekirdekler (veya bu çekirdeklerin birleşmesiyle oluşan merkezi çekirdek) ile birleşir.
- Polar çekirdekler genellikle haploit (n) olduğu için, iki polar çekirdek (n+n) ve bir sperm çekirdeğinin (n) birleşmesi sonucunda triploit (3n) birincil endosperm çekirdeği oluşur.
- Bu triploit çekirdek, daha sonra mitoz bölünmelerle gelişerek endospermi oluşturur. Endosperm, gelişmekte olan embriyo için besin depolayan bir dokudur. Yani, embriyonun büyümesi için gerekli olan besin maddelerini sağlar.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Yumurta hücresi + Sperm hücresi: Bu birleşme zigotu oluşturur ve embriyonun gelişimini başlatır, endospermi değil.
- B) Polar çekirdekler + Sperm hücresi: İşte bu birleşme, yukarıda açıkladığımız gibi, triploit birincil endosperm çekirdeğini ve dolayısıyla endospermi oluşturur. Bu, doğru cevaptır.
- C) Sinergid hücreleri + Sperm hücresi: Sinergid hücreleri, polen tüpünün embriyo kesesine doğru yönelmesine yardımcı olan hücrelerdir. Döllenme olayına doğrudan katılmazlar ve genellikle döllenmeden sonra dejenere olurlar.
- D) Antipod hücreleri + Sperm hücresi: Antipod hücreleri, embriyo kesesinin yumurta hücresinin karşı tarafında bulunan hücrelerdir. Fonksiyonları tam olarak anlaşılamamış olsa da, döllenmeye katılmazlar ve genellikle döllenmeden sonra dejenere olurlar.
Bu bilgiler ışığında, endosperm oluşumu sırasında gerçekleşen birleşme polar çekirdekler ve sperm hücresi arasında olur.
Cevap B seçeneğidir.
