5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" cümleye "birlikte olma" anlamı katmıştır?
A) Sınavda başarılı oldu.Merhaba sevgili öğrenciler!
"De" ve "da" ekleri Türkçede hem birer ek (bulunma hal eki) hem de birer bağlaç olarak karşımıza çıkar ve cümlelere farklı anlamlar katarlar. Bu soruda bizden, "de"nin cümleye "birlikte olma" anlamı kattığı seçeneği bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Buradaki "sınavda" kelimesindeki "-da" eki, bulunma hal ekidir. Başarılı olunan yerin "sınav" olduğunu belirtir. Yani, "nerede başarılı oldu?" sorusuna cevap verir. Bu cümlede "birlikte olma" anlamı yoktur.
Bu cümlede yer alan "o da" ifadesindeki "da", bağlaç olan "da"dır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz ama daralır. "O da" demek, "başkalarıyla birlikte o da", "ayrıca o da", "ilave olarak o da" demektir. Yani, bir grubun veya diğer kişilerin fikirlerine katıldığını, onlarla aynı fikirde olduğunu, onlarla "birlikte" olduğunu ifade eder. Bu nedenle, bu seçenek "birlikte olma" anlamını taşır.
Buradaki "odada" kelimesindeki "-da" eki, bulunma hal ekidir. Kimsenin bulunmadığı yerin "oda" olduğunu belirtir. Yani, "nerede kimse yoktu?" sorusuna cevap verir. Bu cümlede "birlikte olma" anlamı yoktur.
Buradaki "çantada" kelimesindeki "-da" eki, bulunma hal ekidir. Defterin bulunamadığı yerin "çanta" olduğunu belirtir. Yani, "nerede defter bulamadım?" sorusuna cevap verir. Bu cümlede "birlikte olma" anlamı yoktur.
Gördüğümüz gibi, "birlikte olma" anlamını en net şekilde veren seçenek B'dir. "O da" ifadesi, başkalarıyla aynı durumda veya aynı fikirde olmayı, yani bir nevi "birlikteliği" ifade eder.
Cevap B seçeneğidir.
