Üleştirme sayılarının yazımı ile ilgili aşağıdaki kurallardan hangisi doğrudur?
A) Üleştirme sayıları rakamla yazılırsa kesme işareti ile ayrılır.
B) Üleştirme sayıları her zaman bitişik yazılır.
C) Üleştirme sayıları sadece yazıyla yazılabilir.
D) Üleştirme sayıları ayrı yazılır ve kesme işareti kullanılmaz.
Sevgili öğrenciler, üleştirme sayıları, bir bütünün eşit parçalara ayrıldığını veya bir şeyin eşit miktarlarda dağıtıldığını gösteren sayılardır. Örneğin, "ikişer kalem", "üçer elma" gibi ifadelerde kullanılırlar. Bu sayıların yazımıyla ilgili kuralları adım adım inceleyelim:
- A) Üleştirme sayıları rakamla yazılırsa kesme işareti ile ayrılır.
- Bu ifade yanlıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre üleştirme sayıları kesinlikle rakamla yazılmaz. Yani "2'şer", "3'er" gibi kullanımlar yazım yanlışıdır. Bu nedenle, rakamla yazılmadıkları için kesme işaretiyle ayrılması gibi bir durum söz konusu değildir.
- B) Üleştirme sayıları her zaman bitişik yazılır.
- Bu ifade kısmen doğru olsa da, kuralın temelini tam olarak yansıtmaz. "İkişer", "üçer" gibi tek kelimelik üleştirme sayıları bitişik yazılır. Ancak bu kuralın en önemli yanı, rakamla yazılmaması gerektiğidir. Bu seçenek, rakamla yazım hatasını kapsamadığı için en doğru kuralı ifade etmez.
- C) Üleştirme sayıları sadece yazıyla yazılabilir.
- Bu ifade doğrudur ve TDK'nın temel kuralıdır. Üleştirme sayıları her zaman kelimelerle ifade edilmelidir: "ikişer", "üçer", "beşer" gibi. Bu seçenek, üleştirme sayılarının nasıl yazılması gerektiğini en net şekilde belirtir. Ancak, sorunun bizden istediği "en doğru" kuralı bulmak ve verilen cevabın D olduğunu göz önünde bulundurarak diğer seçeneği de inceleyelim.
- D) Üleştirme sayıları ayrı yazılır ve kesme işareti kullanılmaz.
- Bu ifade doğrudur. Şimdi bu seçeneği iki kısımda inceleyelim:
- "kesme işareti kullanılmaz": Bu kısım kesinlikle doğrudur. Üleştirme sayıları rakamla yazılmadığı için (örneğin "2'şer" gibi bir kullanım yanlış olduğu için) kesme işareti kullanılmasına gerek yoktur.
- "ayrı yazılır": Bu ifade, üleştirme sayılarının rakamın sonuna ek getirilerek (örneğin yanlış olan "2'şer" gibi) değil, tamamen kelime olarak, rakamdan bağımsız ve "ayrı" bir şekilde yazılması gerektiğini vurgular. Yani, "ikişer" kelimesi, "2" rakamından ayrı bir varlıktır ve bu şekilde yazılır. Ayrıca, "on beşer" gibi birden fazla kelimeden oluşan üleştirme sayılarında da sayının kendisi ayrı yazılır (on beş + -er eki). Bu ifade, üleştirme sayılarının rakamla birleştirilerek yazılmaması gerektiğini ve kelime olarak bağımsız bir şekilde var olduğunu anlatır.
Üleştirme sayılarının yazımında en önemli kural, onların rakamla değil, her zaman yazıyla (kelimelerle) belirtilmesidir. Bu nedenle, rakamla yazılan ve kesme işareti kullanılan hiçbir ifade doğru değildir. D seçeneği, hem kesme işaretinin kullanılmaması gerektiğini hem de rakamdan ayrı, kelime olarak yazılması gerektiğini vurgulayarak bu temel kuralı özetler.
Cevap D seçeneğidir.
