Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacı cümleye "eşitlik, gibilik" anlamı katmıştır?
A) O kitabı ben de okudum.Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, "de/da" bağlacının cümlelere kattığı farklı anlamları inceleyeceğiz ve özellikle "eşitlik, gibilik" anlamını arayacağız. "De/da" bağlacı, cümle içinde farklı görevlerde kullanılabilir ve bu görevler cümlenin anlamına göre değişir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu cümlede "de" bağlacı, "ekleme, dahil etme" anlamı katmıştır. Yani, başkaları okumuş ve ben de bu okuyanlar arasına katılmışım, ben de okuma eylemini gerçekleştirmişim demektir. Burada bir eşitlikten ziyade, bir eyleme katılımın genişletilmesi söz konusudur.
Buradaki "de" bağlacı, "amaç, sonuç veya şart" anlamı taşır. "Sinemaya gidelim ki film izleyelim" veya "Sinemaya gidelim ve film izleyelim" şeklinde yorumlanabilir. Bir eylemin nedenini veya sonucunu belirtir.
İşte aradığımız anlam bu seçenekte! Bu cümlede "de" bağlacı, "pekiştirme, aşırılık, çokluk, gibilik" anlamı katmıştır. "Çok çalışkan, ne kadar da çalışkan, çalışkanın da çalışkanı" gibi anlamlara gelir. Bir özelliğin derecesini vurgular ve adeta o özelliğin en üst seviyesini veya o özelliğe sahip olanlar arasında özel bir yeri ifade eder. Bu kullanım, "eşitlik"ten ziyade "benzerlikte aşırılık" veya "o özelliğin zirvesi" anlamını verir ki bu da "gibilik" anlamıyla yakından ilişkilidir.
Bu cümlede "de" bağlacı, "karşıtlık, zıtlık, beklenenin olmaması" anlamı taşır. "Ankara'ya gittim ama onu göremedim" veya "Ankara'ya gittim fakat onu göremedim" şeklinde yorumlanabilir. Bir eylemin sonucunun beklentinin aksine olduğunu belirtir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, "Çalışkan da çalışkan bir öğrenciymiş" cümlesindeki "de" bağlacı, "eşitlik, gibilik" (daha doğrusu o özelliğin zirvesi, çokluğu) anlamını en iyi şekilde ifade etmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
