Bireyin iç dünyasını esas alan romanlarda zaman kavramı genellikle nasıl işlenir?
A) Kronolojik ve düz bir çizgide
B) Psikolojik ve göreceli bir şekilde
C) Tarihî olaylara bağlı olarak
D) Sosyal değişimleri vurgulayacak şekilde
Sevgili öğrenciler, bu soru, edebiyatta roman türlerinin özelliklerini ve özellikle bireyin iç dünyasını esas alan romanların zamanı nasıl ele aldığını anlamamızı istiyor. Haydi, adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, "bireyin iç dünyasını esas alan romanlar" ne anlama geliyor, bunu hatırlayalım. Bu tür romanlar, karakterlerin duygu, düşünce, anı, bilinçaltı ve iç çatışmalarına odaklanır. Dış olaylar yerine, karakterin zihinsel ve ruhsal süreçleri ön plandadır.
- Böyle bir romanda, zamanın akışı dış dünyadaki saat veya takvim gibi nesnel bir ölçüyle değil, karakterin içsel deneyimiyle şekillenir. Yani, bir an çok uzun gelebilirken, yıllar bir çırpıda geçip gitmiş gibi hissedilebilir.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Kronolojik ve düz bir çizgide: Bu tür bir zaman akışı, olay örgüsünün doğrusal ilerlediği, neden-sonuç ilişkilerinin belirgin olduğu romanlarda görülür. Bireyin iç dünyasına odaklanan romanlarda ise bu doğrusallık genellikle bozulur; geçmişe dönüşler, geleceğe dair düşünceler şimdiki zamanla iç içe geçebilir.
- B) Psikolojik ve göreceli bir şekilde: İşte bu, aradığımız doğru cevaptır! Bireyin iç dünyasını esas alan romanlarda zaman, karakterin ruh hali, anıları, hayalleri ve bilinç akışıyla iç içe geçer. Geçmişe dönüşler (flashback), geleceğe yönelik kaygılar veya hayaller, şimdiki anın yoğunluğu zamanın psikolojik boyutunu oluşturur. Ayrıca, zamanın hızı ve algısı kişiden kişiye, hatta aynı kişinin farklı ruh hallerine göre değişir. Nesnel zamanın aksine, öznel bir zaman algısı vardır. Bir karakter için bir saat sonsuzluk gibi gelirken, başka bir karakter için bir ömür göz açıp kapayıncaya kadar geçebilir. Bu, bireyin iç dünyasının karmaşıklığını ve derinliğini yansıtır.
- C) Tarihî olaylara bağlı olarak: Bu, daha çok tarihî romanların özelliğidir. Bireyin iç dünyasını esas alan bir roman tarihî bir dönemde geçse bile, zamanı işleme biçimi tarihî olayların kronolojisine değil, karakterin bu olayları nasıl deneyimlediğine ve iç dünyasında nasıl yankılandığına odaklanır.
- D) Sosyal değişimleri vurgulayacak şekilde: Bu, toplumsal romanların veya realist/natüralist eserlerin bir özelliğidir. Odak noktası bireyin iç dünyası değil, toplum ve onun dönüşümleridir.
- Görüldüğü gibi, bireyin iç dünyasını merkeze alan romanlarda zaman, karakterin zihinsel ve duygusal süreçleriyle şekillenen, kişiden kişiye ve duruma göre değişen, yani psikolojik ve göreceli bir nitelik taşır. Bu, romanın temel amacı olan iç dünyanın derinlemesine incelenmesine olanak tanır.
Cevap B seçeneğidir.
