Aşağıdaki antlaşmalardan hangisi Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılda toprak kaybettiği ve artık savunmaya çekildiğini gösteren antlaşmalardan biridir?
A) İstanbul Antlaşması (1700)
B) Bucaş Antlaşması (1676)
C) Karlofça Antlaşması (1699)
D) Kasr-ı Şirin Antlaşması (1639)
Sevgili öğrenciler, bu soru Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyıldaki siyasi durumunu ve yaşadığı önemli dönüşümü anlamamız için çok değerli. 18. yüzyıl, Osmanlı Devleti için artık toprak kazanan değil, mevcut topraklarını korumaya çalışan ve zaman zaman büyük kayıplar yaşayan bir dönem olmuştur. Bu dönemin başlangıcını ve karakterini belirleyen antlaşmayı bulmalıyız.
- A) İstanbul Antlaşması (1700): Bu antlaşma, Karlofça Antlaşması'nın hemen ardından Rusya ile imzalanmıştır. Rusya'ya Azak Kalesi'nin verilmesiyle sonuçlanmış ve Osmanlı'nın 18. yüzyılda toprak kaybettiğini gösteren antlaşmalardan biridir. Ancak, Osmanlı'nın genel olarak savunmaya çekilme sürecinin başlangıcı ve büyük çaplı toprak kayıplarının sembolü olarak daha çok başka bir antlaşma öne çıkar.
- B) Bucaş Antlaşması (1676): Bu antlaşma 17. yüzyılda (1676) Lehistan (Polonya) ile imzalanmıştır. Osmanlı Devleti bu antlaşma ile Podolya'yı ele geçirmiş ve batıda en geniş sınırlarına ulaşmıştır. Dolayısıyla, bu antlaşma bir toprak kaybı değil, aksine bir kazançtır ve 18. yüzyılda değil, 17. yüzyılda gerçekleşmiştir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- C) Karlofça Antlaşması (1699): Bu antlaşma, 17. yüzyılın sonunda (1699) Avusturya, Lehistan ve Venedik ile imzalanmıştır. Osmanlı Devleti, bu antlaşma ile Macaristan, Erdel (Transilvanya), Podolya ve Mora gibi büyük ve stratejik öneme sahip toprakları kaybetmiştir. Karlofça Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin tarihinde ilk kez büyük çaplı toprak kaybettiği ve artık fetih politikasından vazgeçerek mevcut topraklarını koruma (savunma) politikasına geçtiği bir dönüm noktasıdır. Her ne kadar 1699'da imzalanmış olsa da, bu antlaşma 18. yüzyıl Osmanlı siyasetinin ve toprak kayıplarının başlangıcı ve karakteristiğini belirleyen en önemli olaydır. Bu antlaşma ile başlayan süreç, Osmanlı'nın 18. yüzyıldaki savunma ve gerileme döneminin temelini atmıştır.
- D) Kasr-ı Şirin Antlaşması (1639): Bu antlaşma 17. yüzyılda (1639) Safevi Devleti (İran) ile imzalanmıştır. Osmanlı-Safevi savaşlarına son veren ve günümüz Türkiye-İran sınırlarının büyük ölçüde belirlendiği bir antlaşmadır. Bu antlaşma bir toprak kaybını değil, sınırların kesinleşmesini ifade eder ve 18. yüzyılın başında Osmanlı'nın Avrupa karşısındaki savunma durumunu göstermez.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılda toprak kaybettiği ve artık savunmaya çekildiğini gösteren antlaşmalar serisinin başlangıcı ve en sembolik olanı Karlofça Antlaşması (1699)'dır. Bu antlaşma, 18. yüzyılın tüm gidişatını belirleyen bir dönüm noktasıdır.
Cevap C seçeneğidir.
