7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "içeri" sözcüğü yer-yön zarfı olarak kullanılmamıştır?
A) Hava soğuk olduğu için hemen içeri kaçtık.
B) İçeri girince ışıkları yakmayı unutma.
C) İçeri odada kimse yoktu.
D) Yağmur başlayınca bütün çocuklar içeri koştu.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "içeri" sözcüğünün farklı kullanımlarını inceleyerek yer-yön zarfı olup olmadığını bulacağız. Öncelikle yer-yön zarfının ne olduğunu hatırlayalım:
- Yer-yön zarfları, bir fiilin veya fiilimsilerin yönünü belirten, genellikle "-e, -de, -den" gibi hal eklerini almayan sözcüklerdir (içeri, dışarı, yukarı, aşağı, ileri, geri vb.). Fiile sorulan "Nereye?" sorusuna cevap verirler.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Hava soğuk olduğu için hemen içeri kaçtık.
- Burada "kaçtık" fiiline "Nereye kaçtık?" diye sorduğumuzda cevabı "içeri" olur. "İçeri" sözcüğü bir yön belirtiyor ve herhangi bir ek almamıştır. Bu nedenle burada yer-yön zarfı olarak kullanılmıştır.
- B) İçeri girince ışıkları yakmayı unutma.
- Burada "girince" fiilimsisine "Nereye girince?" diye sorduğumuzda cevabı "içeri" olur. "İçeri" sözcüğü bir yön belirtiyor ve herhangi bir ek almamıştır. Bu nedenle burada da yer-yön zarfı olarak kullanılmıştır.
- C) İçeri odada kimse yoktu.
- Burada "içeri" sözcüğü "oda" ismini nitelemektedir. "Hangi oda?" diye sorduğumuzda cevabı "içeri oda" olur. İsimleri niteleyen sözcüklere sıfat denir. "İçeri" sözcüğü burada bir ismin özelliğini belirttiği için yer-yön zarfı değil, sıfat görevindedir.
- D) Yağmur başlayınca bütün çocuklar içeri koştu.
- Burada "koştu" fiiline "Nereye koştu?" diye sorduğumuzda cevabı "içeri" olur. "İçeri" sözcüğü bir yön belirtiyor ve herhangi bir ek almamıştır. Bu nedenle burada yer-yön zarfı olarak kullanılmıştır.
Gördüğümüz gibi, C seçeneğinde "içeri" sözcüğü bir ismi niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde ise fiilin yönünü belirterek yer-yön zarfı olmuştur.
Cevap C seçeneğidir.
