8. "Aşağı yukarı üç yıldır bu işi yapıyorum." cümlesindeki "aşağı" sözcüğü ile anlamca özdeş kullanım aşağıdakilerin hangisinde vardır?
A) Aşağı kattaki dükkân yeni açıldı.
B) Yaklaşık on beş dakika sonra varırız.
C) Merdivenlerden aşağı inerken düşmemeye dikkat et.
D) Aşağı mahallede büyük bir yangın çıkmış.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, verilen cümledeki "aşağı" sözcüğünün kullanım anlamıyla özdeş bir kullanımı seçeneklerde bulmamız isteniyor. Öncelikle, ana cümlede "aşağı" sözcüğünün hangi anlamda kullanıldığına bakalım.
- Ana Cümle Analizi: "Aşağı yukarı üç yıldır bu işi yapıyorum." cümlesindeki "aşağı yukarı" ikilemesi, bir işin süresini veya miktarını tam olarak belirtmeyip, tahmini, yaklaşık bir değer verdiğini gösterir. Yani, "aşağı yukarı" ifadesi "yaklaşık olarak" anlamına gelir. Bu durumda, "aşağı" sözcüğü burada tek başına değil, "yukarı" ile birlikte "yaklaşık" anlamını oluşturmaya yardımcı olmuştur. Biz de seçeneklerde "yaklaşık" anlamını veren bir kullanım arayacağız.
- A) Aşağı kattaki dükkân yeni açıldı. Burada "aşağı" sözcüğü, bir yerin, bir katın fiziksel olarak daha altta olduğunu belirtir. Bu, yön veya konum bildiren gerçek anlamıdır. "Yaklaşık" anlamıyla bir ilgisi yoktur.
- B) Yaklaşık on beş dakika sonra varırız. Bu cümlede "yaklaşık" sözcüğü doğrudan "aşağı yukarı" ikilemesinin ana cümlede kattığı anlamı, yani tahmini, aşağı yukarı anlamını taşır. Bu seçenek, ana cümledeki "aşağı" sözcüğünün (ikileme içinde) kattığı anlama en yakın kullanımdır.
- C) Merdivenlerden aşağı inerken düşmemeye dikkat et. Burada "aşağı" sözcüğü, bir hareketin yönünü (yukarıdan aşağıya doğru) belirtir. Bu da fiziksel bir yön bildiren gerçek anlamdır. "Yaklaşık" anlamıyla bir ilgisi yoktur.
- D) Aşağı mahallede büyük bir yangın çıkmış. Bu cümlede "aşağı" sözcüğü, bir mahallenin coğrafi olarak daha alçakta veya belirli bir yönde olduğunu belirtir. Bu da fiziksel bir konum bildiren gerçek anlamdır. "Yaklaşık" anlamıyla bir ilgisi yoktur.
Görüldüğü gibi, ana cümledeki "aşağı" sözcüğü "yukarı" ile birlikte "yaklaşık" anlamını verirken, B seçeneğindeki "yaklaşık" sözcüğü bu anlamı doğrudan karşılamaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
