1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne alabilme özelliği bakımından diğerlerinden farklı bir fiil kullanılmıştır?
A) Çocuklar bahçede neşeyle koşuyor.
B) Misafirler yemekten sonra kahve içti.
C) Kuşlar dallarda ötüşüyor.
D) Yağmur sabaha kadar yağdı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fiillerin nesne alabilme özelliklerine göre cümleleri inceleyeceğiz. Bir fiilin nesne alıp alamadığını anlamak için fiile "ne?" veya "kimi?" sorularını sorabilir ya da fiilin önüne "onu" kelimesini getirmeyi deneyebiliriz. Eğer fiil bu sorulara cevap veriyorsa veya "onu" kelimesiyle anlamlı oluyorsa, o fiil geçişli (nesne alabilen) bir fiildir. Aksi takdirde, geçişsiz (nesne alamayan) bir fiildir.
Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:
- A) Çocuklar bahçede neşeyle koşuyor.
- Buradaki fiil "koşuyor".
- "Ne koşuyor?" veya "Kimi koşuyor?" sorularına cevap alamıyoruz.
- Fiilin önüne "onu" getirelim: "Onu koşuyor." dediğimizde anlamsız oluyor.
- Bu nedenle "koşmak" fiili geçişsiz bir fiildir.
- B) Misafirler yemekten sonra kahve içti.
- Buradaki fiil "içti".
- "Ne içti?" sorusuna "kahve" cevabını alıyoruz. "Kahve" kelimesi bu cümlenin nesnesidir.
- Fiilin önüne "onu" getirelim: "Onu içti." dediğimizde (kahveyi kastettiğimizde) anlamlı oluyor.
- Bu nedenle "içmek" fiili geçişli bir fiildir.
- C) Kuşlar dallarda ötüşüyor.
- Buradaki fiil "ötüşüyor".
- "Ne ötüşüyor?" veya "Kimi ötüşüyor?" sorularına cevap alamıyoruz.
- Fiilin önüne "onu" getirelim: "Onu ötüşüyor." dediğimizde anlamsız oluyor.
- Bu nedenle "ötüşmek" fiili geçişsiz bir fiildir.
- D) Yağmur sabaha kadar yağdı.
- Buradaki fiil "yağdı".
- "Ne yağdı?" veya "Kimi yağdı?" sorularına cevap alamıyoruz.
- Fiilin önüne "onu" getirelim: "Onu yağdı." dediğimizde anlamsız oluyor.
- Bu nedenle "yağmak" fiili geçişsiz bir fiildir.
Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerindeki fiiller (koşmak, ötüşmek, yağmak) nesne alamayan geçişsiz fiillerdir. Ancak B seçeneğindeki "içmek" fiili nesne alabilen geçişli bir fiildir.
Cevap B seçeneğidir.
