"Karşı" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat olarak kullanılmıştır?
A) Karşı evde yeni komşular var.
B) Onun bu davranışına karşı çıktım.
C) Karşı kıyıya yüzmek istiyordu.
D) Karşıdan karşıya geçerken dikkat et.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün "karşı" sözcüğünün cümlelerdeki farklı kullanımlarını ve özellikle edat (ilgeç) olarak ne zaman kullanıldığını öğreneceğiz. Edatlar, tek başlarına anlamı olmayan ancak cümledeki kelimeler arasında anlam ilişkisi kuran sözcüklerdir. Genellikle bir isim veya zamirden sonra gelerek o isim veya zamiri başka bir kelimeye bağlar ve cümleye yön, zaman, sebep, amaç, karşılaştırma, karşıtlık gibi anlamlar katarlar. "Karşı" sözcüğü de "-e karşı" yapısıyla kullanıldığında genellikle bir edat görevi üstlenir ve karşıtlık, yönelme gibi anlamlar verir.
-
A) Karşı evde yeni komşular var.
Burada "karşı" sözcüğü, "ev" ismini niteleyerek "hangi ev?" sorusuna cevap verir. "Karşı ev" bir sıfat tamlamasıdır. Yani "karşı" burada sıfat (ön ad) olarak kullanılmıştır. Bir ismi nitelediği için edat değildir.
-
B) Onun bu davranışına karşı çıktım.
Burada "karşı" sözcüğü, "davranışına" kelimesinden sonra gelerek "çıkmak" fiiliyle birlikte bir karşıtlık, muhalefet ilişkisi kurmuştur. "-e karşı çıkmak" bir deyimdir ve "karşı" burada "davranışına" kelimesini "çıkmak" fiiline bağlayan bir edat (ilgeç) görevi üstlenmiştir. Bu kullanımda "karşı" tek başına değil, kendinden önceki isimle bir anlam ilişkisi kurarak cümleye "muhalefet etme" anlamı katmıştır.
-
C) Karşı kıyıya yüzmek istiyordu.
Burada "karşı" sözcüğü, "kıyı" ismini niteleyerek "hangi kıyı?" sorusuna cevap verir. "Karşı kıyı" bir sıfat tamlamasıdır. Yani "karşı" burada sıfat (ön ad) olarak kullanılmıştır. Bir ismi nitelediği için edat değildir.
-
D) Karşıdan karşıya geçerken dikkat et.
Burada "karşıdan" ve "karşıya" sözcükleri, "karşı" kelimesinin isim olarak kullanılıp hal ekleri (-dan, -ya) almasıyla oluşmuştur. "Karşı" burada bir yeri, yönü ifade eden bir isimdir. "Karşıdan karşıya geçmek" bir yerden diğerine geçmek anlamındadır. Dolayısıyla "karşı" burada isim (ad) olarak kullanılmıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "karşı" sözcüğünün bir edat olarak kullanıldığı cümle B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
