Sevgili öğrenciler, bu soruda sonbahar mevsiminde bitkilerde gerçekleşen yaprak dökümü olayının hormonal kontrolünü ve bu süreci hızlandıran hormonu inceliyoruz. Bitkilerde büyüme, gelişme ve çeşitli fizyolojik olaylar hormonlar tarafından düzenlenir. Yaprak dökümü de bu olaylardan biridir.
- Yaprak Dökümü (Absisyon) Nedir?
Yaprak dökümü, bitkilerin yaşlanmış, hasar görmüş veya artık işlevini yitirmiş yapraklarını, meyvelerini veya çiçeklerini bitkiden ayırma sürecidir. Sonbaharda yaprakların dökülmesi, bitkinin kışa hazırlanması ve su kaybını azaltması için önemli bir adaptasyondur. Bu süreç, yaprak sapı ile dal arasında özel bir bölge olan absisyon tabakasının oluşumuyla başlar.
- Hormonların Rolü:
Bitki hormonları, yaprak dökümü sürecini karmaşık bir şekilde kontrol eder. Bazı hormonlar dökümü geciktirirken, bazıları hızlandırır.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Oksin: Oksin, bitkilerde büyümeyi teşvik eden önemli bir hormondur. Genç ve aktif yapraklarda yüksek konsantrasyonlarda bulunur ve genellikle yaprak dökümünü engeller. Ancak, yaprak yaşlandıkça oksin üretimi azalır ve absisyon tabakasının oluşumuna karşı direnç zayıflar. Oksin seviyesindeki düşüş, döküm sürecini tetikleyebilir, ancak doğrudan dökümü hızlandıran hormon değildir.
- B) Sitokinin: Sitokininler, hücre bölünmesini teşvik eden ve yaşlanmayı (senesens) geciktiren hormonlardır. Bu özellikleri sayesinde yaprakların daha uzun süre canlı kalmasına yardımcı olur ve dolayısıyla yaprak dökümünü geciktirirler.
- C) Etilen: Etilen, bitkilerde gaz halinde bulunan bir hormondur. Meyve olgunlaşması, yaşlanma (senesens) ve yaprak dökümü gibi süreçlerde kilit rol oynar. Absisyon tabakasının oluşumunu hızlandırır ve bu tabakadaki hücrelerin zayıflamasına neden olarak yaprağın bitkiden ayrılmasını sağlar. Sonbaharda yapraklardaki klorofil bozulmaya başladığında ve diğer hormonların (özellikle oksin) seviyesi düştüğünde, etilen üretimi artar ve yaprak dökümünü tetikler.
- D) Giberellin: Giberellinler, bitkilerde gövde uzamasını, tohum çimlenmesini ve çiçeklenmeyi teşvik eden hormonlardır. Genellikle yaşlanmayı geciktirici etkileri vardır ve bu nedenle yaprak dökümünü hızlandırmak yerine geciktirme eğilimindedirler.
- Sonuç:
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, absisyon tabakasının oluşumunu hızlandıran ve yaprak dökümünü doğrudan tetikleyen hormon Etilen'dir.
Cevap C seçeneğidir.
