Meyve olgunlaşması sırasında meyve yumuşaması, renk değişimi ve tat gelişimini kontrol eden, aynı zamanda yaprak dökümünü de teşvik eden gaz formundaki hormon aşağıdakilerden hangisidir?
A) Oksin
B) Giberellin
C) Etilen
D) Sitokinin
Sevgili öğrenciler, bitkilerin büyüme, gelişme ve çevresel koşullara tepki verme süreçlerini düzenleyen özel kimyasallara hormon denir. Bu hormonlar, bitkinin farklı bölgelerinde üretilerek diğer bölgelere taşınır ve belirli etkiler gösterirler. Şimdi sorumuzda bahsedilen özellikleri taşıyan hormonu adım adım inceleyelim:
- Oksin: Bu hormon, bitkilerde hücre uzamasını, apikal dominansiyi (tepe tomurcuğunun yan tomurcukların gelişimini engellemesi), kök gelişimini ve fototropizm (ışığa yönelme) gibi önemli süreçleri kontrol eder. Genellikle yaşlanmayı ve yaprak dökümünü geciktirici etkisi vardır. Bu nedenle, meyve olgunlaşması ve yaprak dökümünü teşvik eden bir hormon değildir.
- Giberellin: Giberellinler, özellikle gövde uzamasını, tohum çimlenmesini ve meyve büyümesini (ancak olgunlaşmayı değil, genellikle meyvenin boyutunu artırmayı) teşvik eden hormonlardır. Meyve yumuşaması, renk değişimi veya yaprak dökümü gibi süreçlerde birincil rol oynamazlar.
- Etilen: İşte aradığımız hormon! Etilen, gaz formunda olan tek bitki hormonudur. Meyve olgunlaşması sürecinde kilit bir rol oynar. Meyvelerin yumuşamasını (hücre duvarlarının parçalanmasıyla), renk değişimini (klorofilin parçalanıp diğer pigmentlerin ortaya çıkmasıyla) ve tat gelişimini (nişastanın şekere dönüşmesiyle) hızlandırır. Ayrıca, bitkilerde yaşlanmayı (senesens) ve yaprak dökümünü (abscission) teşvik eden önemli bir hormondur. Soruda bahsedilen tüm özellikler etilenin temel fonksiyonlarıdır.
- Sitokinin: Sitokininler, hücre bölünmesini ve farklılaşmasını teşvik eden, yan tomurcukların gelişimini destekleyen ve yaşlanmayı geciktirici etkiye sahip hormonlardır. Meyve olgunlaşması veya yaprak dökümünü teşvik etmek yerine, genellikle bu süreçleri yavaşlatma eğilimindedirler.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, meyve olgunlaşması sırasında yumuşama, renk değişimi ve tat gelişimini kontrol eden, aynı zamanda yaprak dökümünü de teşvik eden gaz formundaki hormon etilendir.
Cevap C seçeneğidir.
