10. "Üzere" edatı aşağıdaki cümlelerin hangisinde "şart" anlamı katmıştır?
A) Toplantı saat üçte başlamak üzere ayarlandı.
B) Yarın gelmek üzere sözleştik.
C) Tamamlamak üzere olduğum bir proje var.
D) Ödevini yapmak üzere odasına çekildi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
"Üzere" edatı, cümle içinde farklı anlamlar katabilen çok yönlü bir kelimedir. Bu soruda bizden "şart" anlamı kattığı cümleyi bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve "üzere" kelimesinin her bir cümlede hangi anlamda kullanıldığına bakalım:
- A) Toplantı saat üçte başlamak üzere ayarlandı.
- Bu cümlede "üzere", toplantının saat üçte başlayacak şekilde, o plana uygun olarak ayarlandığını belirtir. Burada bir amaç veya bir düzenleme anlamı vardır. "Başlayacak şekilde" veya "başlamak amacıyla" gibi düşünebiliriz. Şart anlamı taşımaz.
- B) Yarın gelmek üzere sözleştik.
- Bu cümlede "üzere", yapılan sözleşmenin bir koşulunu, bir şartını ifade eder. Yani, "yarın gelmesi şartıyla sözleştik" veya "yarın gelmesi koşuluyla anlaştık" anlamı taşır. Eğer yarın gelmezse, sözleşme de geçerliliğini yitirebilir. İşte bu, aradığımız "şart" anlamıdır.
- C) Tamamlamak üzere olduğum bir proje var.
- Burada "üzere", bir işin bitmek üzere olduğunu, tamamlanmaya çok yaklaştığını ifade eder. "Hemen hemen", "neredeyse" anlamlarına gelir. Zaman yakınlığı belirtir, şart anlamı taşımaz.
- D) Ödevini yapmak üzere odasına çekildi.
- Bu cümlede "üzere", bir eylemin (odasına çekilme) amacını belirtir. Yani, "ödevini yapmak amacıyla odasına çekildi" veya "ödevini yapmak için odasına çekildi" anlamındadır. Burada da bir amaç söz konusudur, şart anlamı yoktur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "üzere" edatının "şart" anlamı kattığı cümle B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
