Türkçedeki ünsüz harfleri sınıflandırırken iki temel özelliğe dikkat ederiz: sesin çıkarılış biçimine göre "sürekli" veya "süreksiz" olması ve ses tellerinin titreşip titreşmemesine göre "tonlu" (ötümlü) veya "tonsuz" (ötümsüz) olması.
- Sürekli Ünsüzler: Hava akışının ağızda veya burunda herhangi bir engelle karşılaşmadan, kesintiye uğramadan devam ettiği seslerdir. (Örnek: f, v, s, z, ş, j, h, ğ, l, m, n, r, y)
- Süreksiz Ünsüzler: Hava akışının ağızda bir noktada tamamen kesilip aniden bırakılmasıyla oluşan seslerdir. (Örnek: p, ç, t, k, b, c, d, g)
- Tonlu (Ötümlü) Ünsüzler: Ses telleri titreşerek çıkan seslerdir. (Örnek: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z)
- Tonsuz (Ötümsüz) Ünsüzler: Ses telleri titreşmeden çıkan seslerdir. (Örnek: ç, f, h, k, p, s, ş, t)
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) f - sürekli tonsuz: "f" sesini çıkarırken hava akışı kesintiye uğramaz (sürekli) ve ses telleri titreşmez (tonsuz). Bu eşleştirme doğrudur.
- B) j - süreksiz tonlu: "j" sesini çıkarırken hava akışı kesintiye uğramaz, aksine sürekli bir sürtünme sesiyle çıkar (yani sürekli bir sestir). Ayrıca ses telleri titreşir (yani tonludur). Dolayısıyla "j" sesi aslında "sürekli tonlu" bir ünsüzdür. Seçenekte "süreksiz tonlu" denmesi yanlıştır.
- C) m - sürekli tonlu: "m" sesini çıkarırken hava akışı burun boşluğundan kesintiye uğramadan devam eder (sürekli) ve ses telleri titreşir (tonlu). Bu eşleştirme doğrudur.
- D) r - sürekli tonlu: "r" sesini çıkarırken hava akışı kesintiye uğramaz (sürekli) ve ses telleri titreşir (tonlu). Bu eşleştirme doğrudur.
Bu durumda, "j" sesinin "süreksiz tonlu" olarak nitelendirilmesi hatalıdır. Doğrusu "sürekli tonlu" olmalıdır.
Cevap B seçeneğidir.
