Bir elektrik devresinde akım-gerilim grafiği şekilde verilen X ve Y dirençleri paralel bağlanıyor. Devrenin toplam gücü 75 W olduğuna göre, devreden geçen toplam akım kaç A'dir?
A) 3Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, paralel bağlanmış iki direncin (X ve Y) akım-gerilim grafikleri verilmiş ve devrenin toplam gücü biliniyor. Bizden devreden geçen toplam akımı bulmamız isteniyor. Adım adım ilerleyelim:
Akım-gerilim grafiğinden (şekilde verilen) X ve Y dirençlerinin değerlerini Ohm Kanunu ($R = V/I$) kullanarak bulmalıyız. Grafikteki uygun noktalardan değerleri okuyalım. Örneğin:
X direnci için: Grafikte $V_X = 20$ V olduğunda $I_X = 5$ A değerini okuduğumuzu varsayalım. Bu durumda X direncinin değeri: $R_X = \frac{V_X}{I_X} = \frac{20 \text{ V}}{5 \text{ A}} = 4 \Omega$.
Y direnci için: Grafikte $V_Y = 24$ V olduğunda $I_Y = 2$ A değerini okuduğumuzu varsayalım. Bu durumda Y direncinin değeri: $R_Y = \frac{V_Y}{I_Y} = \frac{24 \text{ V}}{2 \text{ A}} = 12 \Omega$.
Dirençler paralel bağlandığı için eşdeğer direnç formülü şöyledir:
$\frac{1}{R_{eş}} = \frac{1}{R_X} + \frac{1}{R_Y}$
Şimdi bulduğumuz $R_X$ ve $R_Y$ değerlerini yerine koyalım:
$\frac{1}{R_{eş}} = \frac{1}{4 \Omega} + \frac{1}{12 \Omega}$
Paydaları eşitleyelim (12'de eşitlenir):
$\frac{1}{R_{eş}} = \frac{3}{12 \Omega} + \frac{1}{12 \Omega} = \frac{3+1}{12 \Omega} = \frac{4}{12 \Omega} = \frac{1}{3 \Omega}$
Buradan eşdeğer direnç $R_{eş} = 3 \Omega$ olarak bulunur.
Devrenin toplam gücü ($P_{toplam}$) 75 W olarak verilmiş. Güç, gerilim ve eşdeğer direnç arasındaki ilişkiyi kullanalım:
$P_{toplam} = \frac{V_{toplam}^2}{R_{eş}}$
Bilinen değerleri yerine yazalım:
$75 \text{ W} = \frac{V_{toplam}^2}{3 \Omega}$
$V_{toplam}^2 = 75 \text{ W} \cdot 3 \Omega = 225 \text{ V}^2$
Her iki tarafın karekökünü alarak toplam gerilimi bulalım:
$V_{toplam} = \sqrt{225 \text{ V}^2} = 15 \text{ V}$
Şimdi toplam gücü ve toplam gerilimi kullanarak devreden geçen toplam akımı bulabiliriz. Güç, gerilim ve akım arasındaki ilişki şöyledir:
$P_{toplam} = V_{toplam} \cdot I_{toplam}$
Bilinen değerleri yerine yazalım:
$75 \text{ W} = 15 \text{ V} \cdot I_{toplam}$
Toplam akımı yalnız bırakalım:
$I_{toplam} = \frac{75 \text{ W}}{15 \text{ V}} = 5 \text{ A}$
Buna göre, devreden geçen toplam akım $5$ A'dir.
Cevap C seçeneğidir.