Sevgili öğrenciler, bu ders notu, kısaltmaların doğru yazımıyla ilgili temel kuralları ve sıkça yapılan hataları anlamanıza yardımcı olmak için hazırlandı. Testteki soruları çözerken bu bilgilere başvurarak daha başarılı olabilirsiniz.
Kısaltma, bir kelimenin, terimin veya özel adın daha kısa bir şekilde ifade edilmesidir. Dilimizde hem zamandan kazanmak hem de yazım kolaylığı sağlamak amacıyla yaygın olarak kullanılırlar.
Kurum, kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları genellikle her kelimenin ilk harfi büyük olacak şekilde yapılır.
💡 İpucu: Büyük harfli kısaltmalara ek getirilirken, kısaltmanın okunuşu esas alınır ve ek kesme işaretiyle ayrılır (TDK'nin, PTT'den, THY'ye, ABD'de).
Kelimenin kendisinin kısaltılmasıyla oluşan ve küçük harfle başlayan kısaltmalardır. Genellikle bir kelimenin ilk birkaç harfiyle yapılır.
💡 İpucu: Küçük harfli kısaltmalara ek getirilirken, kelimenin açılımı esas alınır ve ek kesme işaretiyle ayrılır (Dr.'a (Doktor'a), Prof.'e (Profesör'e), Mah.'de (Mahalle'de)).
Uluslararası ölçü birimlerinin kısaltmaları da dilimizde sıklıkla kullanılır ve kendine özgü kuralları vardır.
⚠️ Dikkat: Ölçü birimlerinin kısaltmalarına ek getirilirken, kesme işareti kullanılmaz ve kısaltmanın okunuşuna göre ek getirilir (cm'ye değil, cm'ye; kg'dan değil, kg'dan).
Örnek: 5 kg şeker, 10 cm uzunluk, 20 m kumaş.
Kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın türüne göre farklılık gösterebilir. Bu kısım, en çok hata yapılan noktalardan biridir.
💡 İpucu: Bir kısaltmaya ek getirirken tereddüt edersen, kısaltmanın tam halini düşün ve o şekilde ek getirip sonra kısaltmaya uyarla. Ancak ölçü birimleri için bu kural geçerli değildir!