Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuzda, altı çizili sözcüğün bir varlığın yerine kullanılan bir zamir olup olmadığını bulacağız. Öncelikle zamir neydi, hatırlayalım:
- Zamir (Adıl): İsimlerin (adların) yerine kullanılan, onların yerini tutan sözcüklerdir. Bir varlığı, kavramı veya durumu geçici olarak temsil ederler. Örneğin, "Ayşe geldi" yerine "O geldi" diyebiliriz. Burada "O", Ayşe'nin yerine kullanılmış bir zamirdir.
- Sorumuzda özellikle bir "varlığın" yerine kullanılması isteniyor. Varlık derken genellikle insanları, hayvanları veya somut nesneleri kastedebiliriz.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bugün okula ben gelmeyeceğim.
- Burada altı çizili sözcük "ben"dir. "Ben", konuşan kişinin (bir varlığın, yani insanın) adının yerine kullanılmıştır. Örneğin, "Ali gelmeyecek" yerine "Ben gelmeyeceğim" denilmiştir. "Ben", bir kişi zamiridir ve bir varlığın (konuşan kişinin) yerini tutar. Bu nedenle bu seçenek doğru olabilir.
- B) Bu kitabı dün aldım.
- Burada altı çizili sözcük "aldım"dır. "Aldım" bir eylemi (işi) belirten bir fiildir (eylem). Bir ismin veya varlığın yerini tutmaz.
- C) Şu ağaç çok yaşlıdır.
- Burada altı çizili sözcük "Şu"dur. "Şu" sözcüğü, kendisinden sonra gelen "ağaç" ismini işaret ederek belirtmektedir. "Hangi ağaç?" sorusuna "Şu ağaç" cevabını verir. Bir ismin önüne gelerek onu belirten sözcüklere sıfat (ön ad) denir. Burada "Şu" bir işaret sıfatıdır, bir zamir değildir. Eğer "Şu çok yaşlıdır." şeklinde olsaydı ve "ağaç" kelimesi olmasaydı, o zaman "Şu" bir işaret zamiri olabilirdi.
- D) O kalem senin mi?
- Burada altı çizili sözcük "O"dur. "O" sözcüğü, kendisinden sonra gelen "kalem" ismini işaret ederek belirtmektedir. "Hangi kalem?" sorusuna "O kalem" cevabını verir. Tıpkı C seçeneğindeki "Şu" gibi, "O" da burada bir işaret sıfatıdır, bir zamir değildir. Eğer "O senin mi?" şeklinde olsaydı ve "kalem" kelimesi olmasaydı, o zaman "O" bir işaret zamiri veya kişi zamiri olabilirdi.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece A seçeneğindeki "ben" sözcüğünün bir varlığın (konuşan kişinin) yerine kullanılan bir zamir olduğunu görüyoruz.
Cevap A seçeneğidir.
