1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtme sıfatı kullanılmamıştır?
A) Beş öğrenci sınıfta kaldı.
B) Şu ev bizim komşumuza ait.
C) Çalışkan insanlar her zaman başarılı olur.
D) İkinci kat çok güzel döşenmiş.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerde kullanılan sıfat türlerini doğru bir şekilde ayırt etmemiz gerekiyor. Özellikle "belirtme sıfatı" kavramına odaklanacağız.
Öncelikle "Belirtme Sıfatı" nedir, hatırlayalım:
- Belirtme sıfatları, isimleri sayı, işaret, belirsizlik veya soru yoluyla belirten sıfatlardır.
- Dört çeşidi vardır:
- Sayı Sıfatları: Varlıkların sayısını, sırasını, oranını belirtir. (Örn: üç elma, birinci kat)
- İşaret Sıfatları: Varlıkları işaret ederek belirtir. (Örn: bu ev, şu çocuk)
- Belgisiz Sıfatlar: Varlıkları tam olarak değil, belirsiz bir şekilde belirtir. (Örn: bazı insanlar, birkaç gün, her öğrenci)
- Soru Sıfatları: Varlıkları soru yoluyla belirtir. (Örn: kaç kişi, hangi kitap)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Beş öğrenci sınıfta kaldı.
- Bu cümlede "beş" kelimesi "öğrenci" ismini sayı yönünden belirtmektedir. "Beş" bir sayı sıfatıdır. Sayı sıfatları da belirtme sıfatlarının bir türüdür. Bu nedenle A seçeneğinde belirtme sıfatı kullanılmıştır.
- B) Şu ev bizim komşumuza ait.
- Bu cümlede "şu" kelimesi "ev" ismini işaret ederek belirtmektedir. "Şu" bir işaret sıfatıdır. İşaret sıfatları da belirtme sıfatlarının bir türüdür. Bu nedenle B seçeneğinde belirtme sıfatı kullanılmıştır.
- C) Çalışkan insanlar her zaman başarılı olur.
- Bu cümlede "çalışkan" kelimesi "insanlar" ismini nitelemektedir (nasıl insanlar? çalışkan insanlar). Bu bir niteleme sıfatıdır, belirtme sıfatı değildir.
- Cümlede geçen "her zaman" ifadesi ise bir bütün olarak "ne zaman" sorusuna cevap veren bir zaman zarfıdır. "Her" kelimesi tek başına bir belgisiz sıfat olsa da, "her zaman" kalıplaşmış bir ifade olarak zaman zarfı görevi üstlenir ve bu bağlamda bir belirtme sıfatı olarak kabul edilmez. Dolayısıyla bu cümlede belirtme sıfatı kullanılmamıştır.
- D) İkinci kat çok güzel döşenmiş.
- Bu cümlede "ikinci" kelimesi "kat" ismini sıra yönünden belirtmektedir. "İkinci" bir sıra sayı sıfatıdır. Sıra sayı sıfatları da belirtme sıfatlarının bir türüdür. Bu nedenle D seçeneğinde belirtme sıfatı kullanılmıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece C seçeneğinde belirtme sıfatı kullanılmadığını görüyoruz. "Çalışkan" bir niteleme sıfatı, "her zaman" ise bir zaman zarfıdır.
Cevap C seçeneğidir.
