9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil (mastar) kullanılmamıştır?
A) Yüzmeye gitmek için hazırlandı.
B) Kitap okumayı çok seviyor.
C) Yarışmayı kazanmak istiyordu.
D) Dün akşam erken yattı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerde isim-fiil (mastar) olup olmadığını bulmamız isteniyor. İsim-fiiller, fiillere gelerek onları isim gibi kullanan, yani bir eylemi adlaştıran eklerdir. Türkçede başlıca isim-fiil ekleri şunlardır:
- -ma / -me (Olumsuzluk ekiyle karıştırılmamalıdır. Eğer eylemin adını yapıyorsa isim-fiildir.)
- -ış / -iş / -uş / -üş
- -mak / -mek
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yüzmeye gitmek için hazırlandı.
- Bu cümlede iki tane isim-fiil bulunmaktadır:
- "Yüzmeye" kelimesindeki "yüz-" fiil köküne "-me" isim-fiil eki gelmiştir. (Yüzme eyleminin adı yapılmıştır.)
- "Gitmek" kelimesindeki "git-" fiil köküne "-mek" isim-fiil eki gelmiştir.
- Bu nedenle A seçeneğinde isim-fiil kullanılmıştır.
- B) Kitap okumayı çok seviyor.
- Bu cümlede "okumayı" kelimesi isim-fiildir. "Oku-" fiil köküne "-ma" isim-fiil eki gelmiş, ardından belirtme hal eki (-yı) almıştır. (Okuma eyleminin adı yapılmıştır.)
- Bu nedenle B seçeneğinde isim-fiil kullanılmıştır.
- C) Yarışmayı kazanmak istiyordu.
- Bu cümlede "kazanmak" kelimesi isim-fiildir. "Kazan-" fiil köküne "-mak" isim-fiil eki gelmiştir. (Kazanma eyleminin adı yapılmıştır.)
- Bu nedenle C seçeneğinde isim-fiil kullanılmıştır.
- D) Dün akşam erken yattı.
- Bu cümleyi oluşturan kelimelere bakalım:
- "Dün": Zaman bildiren bir isimdir.
- "Akşam": Zaman bildiren bir isimdir.
- "Erken": Bir zarftır.
- "Yattı": "Yat-" fiil köküne görülen geçmiş zaman eki (-tı) gelmiş, çekimli bir fiildir.
- Bu kelimelerin hiçbiri, yukarıda bahsettiğimiz isim-fiil eklerinden birini alarak fiilden türemiş bir isim-fiil değildir.
- Bu nedenle D seçeneğinde isim-fiil kullanılmamıştır.
Cevap D seçeneğidir.
