3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "koşul" anlamı vardır?
A) Derslerine çalışırsan sınavı geçersin.
B) Dün akşam arkadaşlarımı aradım.
C) Bu filmi daha önce izlemiştim.
D) Yarın erken kalkmalıyım.
Sevgili öğrenciler, bu soruda cümlelerdeki anlam özelliklerini, özellikle de "koşul" anlamını bulmayı öğreneceğiz. Bir cümlenin koşul anlamı taşıması için, bir eylemin gerçekleşmesinin başka bir eylemin gerçekleşmesine bağlı olması gerekir.
Koşul (şart) anlamı taşıyan cümlelerde, bir olayın veya durumun gerçekleşmesi, başka bir olayın veya durumun gerçekleşmesine bağlanır. Genellikle fiillere eklenen "-se / -sa" ekleri ile sağlanır.
- A) Derslerine çalışırsan sınavı geçersin.
Bu cümlede "sınavı geçme" eylemi, "derslerine çalışma" eylemine bağlanmıştır. Yani, derslerine çalışma koşulu gerçekleşirse, sınavı geçme sonucu ortaya çıkacaktır. Burada "-se / -sa" ekinin "-ırsan" şeklinde kullanıldığını görüyoruz. Bu nedenle bu cümlede açıkça bir koşul anlamı vardır.
- B) Dün akşam arkadaşlarımı aradım.
Bu cümle, geçmişte gerçekleşmiş bir eylemi bildiren basit bir cümledir. Herhangi bir olayın gerçekleşmesi başka bir şarta bağlanmamıştır.
- C) Bu filmi daha önce izlemiştim.
Bu cümle de geçmişte tamamlanmış bir eylemi anlatan bir bildirim cümlesidir. İçinde herhangi bir koşul (şart) anlamı bulunmamaktadır.
- D) Yarın erken kalkmalıyım.
Bu cümle, bir gereklilik veya zorunluluk bildirmektedir ("-malı / -meli" eki). Bir eylemin gerçekleşmesi için herhangi bir koşul öne sürülmemiştir.
Bu açıklamalar ışığında, koşul anlamı taşıyan tek cümlenin A seçeneği olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
