Sevgili öğrenciler, bu soruda fiillerin önemli bir özelliğini, yani nesne alıp alamama durumlarını inceleyeceğiz. Fiillerin bu özelliğine göre iki ana gruba ayrılırlar: geçişli fiiller ve geçişsiz fiiller.
- Geçişli fiiller, bir nesne alabilen fiillerdir. Yani, "neyi?" veya "kimi?" sorularına cevap verebilirler. Bir fiilin geçişli olup olmadığını anlamak için fiilin başına "onu" kelimesini getirmeyi deneyebiliriz. Eğer "onu" kelimesiyle anlamlı bir bütün oluşturuyorsa, o fiil geçişlidir.
- Geçişsiz fiiller ise nesne alamayan fiillerdir. "Neyi?" veya "kimi?" sorularına cevap vermezler. Fiilin başına "onu" kelimesini getirdiğimizde anlamsız bir ifade oluşur.
Şimdi seçeneklerdeki fiilleri bu kurala göre tek tek inceleyelim:
- A) uyumak: Bu fiilin başına "onu" kelimesini getirelim: "onu uyumak". Gördüğünüz gibi, bu ifade anlamsızdır. Bir şeyi uyumak diyemeyiz. Bu nedenle "uyumak" fiili geçişsiz bir fiildir. (Örnek: Bebek uyuyor.)
- B) okumak: Bu fiilin başına "onu" kelimesini getirelim: "onu okumak". Bu ifade anlamlıdır. (Örnek: Kitabı okumak, mektubu okumak.) Bu nedenle "okumak" fiili geçişli bir fiildir.
- C) yazmak: Bu fiilin başına "onu" kelimesini getirelim: "onu yazmak". Bu ifade anlamlıdır. (Örnek: Mektubu yazmak, ödevi yazmak.) Bu nedenle "yazmak" fiili geçişli bir fiildir.
- D) çizmek: Bu fiilin başına "onu" kelimesini getirelim: "onu çizmek". Bu ifade anlamlıdır. (Örnek: Resmi çizmek, çizgiyi çizmek.) Bu nedenle "çizmek" fiili geçişli bir fiildir.
Gördüğümüz gibi, "uyumak" fiili geçişsizken, diğer tüm fiiller (okumak, yazmak, çizmek) geçişlidir. Bu yüzden farklı özellikte olan fiil "uyumak"tır.
Cevap A seçeneğidir.
