9. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde bağlı cümle vardır?
A) Sabah koşusu yaptı, duş aldı, işe gitti.
B) Kitap okudu, notlar aldı, ödev hazırladı.
C) Çok çalıştı ama istediği sonucu alamadı.
D) Ev temizledi, çamaşır yıkadı, yemek pişirdi.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden bağlı cümle olan seçeneği bulmamız isteniyor. Öncelikle "bağlı cümle" ne demektir, onu hatırlayalım:
- Bağlı cümle, birden fazla yüklemi (yani birden fazla yargıyı) olan ve bu yüklemlerin birbirine bir bağlaç (ve, veya, ama, fakat, lakin, çünkü, oysa, ki vb.) ile bağlandığı cümlelerdir. Her bir yargı, kendi içinde bağımsız bir cümle gibi düşünülebilir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sabah koşusu yaptı, duş aldı, işe gitti.
- Bu cümlede "yaptı", "aldı" ve "gitti" olmak üzere üç yüklem bulunmaktadır. Bu yüklemler virgüllerle birbirine bağlanmıştır. Aralarında herhangi bir bağlaç bulunmadığı için bu bir sıralı cümledir.
- B) Kitap okudu, notlar aldı, ödev hazırladı.
- Bu cümlede "okudu", "aldı" ve "hazırladı" olmak üzere üç yüklem vardır. Tıpkı A seçeneğindeki gibi, bu yüklemler de virgüllerle ayrılmış, aralarında bağlaç yoktur. Bu da bir sıralı cümledir.
- C) Çok çalıştı ama istediği sonucu alamadı.
- Bu cümlede "çalıştı" ve "alamadı" olmak üzere iki yüklem bulunmaktadır. Bu iki yüklem, yani iki ayrı yargı, "ama" bağlacı ile birbirine bağlanmıştır. "Ama" bir bağlaç olduğu için bu cümle, tanıma uygun bir bağlı cümledir.
- D) Ev temizledi, çamaşır yıkadı, yemek pişirdi.
- Bu cümlede "temizledi", "yıkadı" ve "pişirdi" olmak üzere üç yüklem vardır. Diğer sıralı cümle örneklerinde olduğu gibi, bu yüklemler de virgüllerle ayrılmış, bağlaç kullanılmamıştır. Bu da bir sıralı cümledir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "ama" bağlacı ile birbirine bağlanmış iki ayrı yargı içeren C seçeneğinin bağlı cümle olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
