İnsan vücudunda yaşayan uyuz böceği, deri altında tüneller açarak kaşıntı ve döküntüye neden olur.
Bu ilişki türü aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, iki farklı canlı türü arasındaki ilişkiyi anlamamız isteniyor: insan ve uyuz böceği. Bu tür ilişkileri açıklayan biyolojik terimleri adım adım inceleyelim.
Soru bize uyuz böceğinin insan vücudunda yaşadığını, deri altında tüneller açtığını ve kaşıntı ile döküntüye neden olduğunu söylüyor. Burada önemli olan, uyuz böceğinin insana zarar vermesidir (kaşıntı, döküntü, tüneller). Bu, uyuz böceğinin fayda sağlarken, insanın zarar gördüğü bir durumdur.
Farklı canlılar arasındaki ilişki türlerini hatırlayalım ve uyuz böceği-insan ilişkisiyle karşılaştıralım:
A) Mutualizm: Bu ilişkide, birlikte yaşayan her iki canlı türü de bu birliktelikten fayda sağlar (iki taraf da kazanır). Örneğin, arıların çiçeklerden nektar alırken çiçeklerin tozlaşmasına yardımcı olması bir mutualizm örneğidir. Uyuz böceği-insan ilişkisinde insan zarar gördüğü için bu seçenek doğru değildir.
B) Kommensalizm: Bu ilişkide, canlılardan biri fayda sağlarken, diğer canlı bu durumdan ne fayda görür ne de zarar görür (biri kazanır, diğeri etkilenmez). Örneğin, köpek balıklarının artıklarıyla beslenen küçük balıklar (remora balıkları) kommensal bir ilişki içindedir. Uyuz böceği-insan ilişkisinde insan zarar gördüğü için bu seçenek de doğru değildir.
C) Parazitizm: Bu ilişkide, canlılardan biri (parazit) diğer canlıdan (konakçı) fayda sağlarken, konakçı bu durumdan zarar görür (biri kazanır, diğeri kaybeder). Uyuz böceği, insandan besin ve barınak sağlayarak fayda görürken, insana kaşıntı, döküntü ve tünellerle zarar verir. Bu tanım, uyuz böceği-insan ilişkisine tam olarak uymaktadır.
D) Mutualizm: Bu seçenek A seçeneği ile aynıdır ve yukarıda açıklandığı gibi doğru değildir.
Uyuz böceğinin insandan fayda sağlayıp insana zarar vermesi durumu, biyolojide parazitizm olarak adlandırılır. Bu ilişki türünde parazit (uyuz böceği) konakçıdan (insan) yararlanırken, konakçı zarar görür.
Cevap C seçeneğidir.
