8. "Yarışmada birinci olan öğrenciye ödülünü okul müdürü verdi." cümlesinin öğe dizilişi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Özne - Nesne - Yüklem
B) Dolaylı Tümleç - Nesne - Özne - Yüklem
C) Nesne - Dolaylı Tümleç - Özne - Yüklem
D) Belirtisiz Nesne - Özne - Yüklem
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin öğe dizilişini bulmamız isteniyor. Cümle öğelerini doğru bir şekilde tespit etmek için belirli adımları takip etmemiz gerekir. Şimdi bu adımları birlikte uygulayalım:
- 1. Adım: Yüklemi Bulmak
Cümlede yapılan işi, hareketi, yargıyı bildiren sözcük veya sözcük grubuna yüklem denir. Yüklem, cümlenin temel direğidir ve genellikle cümlenin sonunda bulunur.
"Yarışmada birinci olan öğrenciye ödülünü okul müdürü verdi." cümlesinde yüklem "verdi" sözcüğüdür.
- 2. Adım: Özneyi Bulmak
Yükleme "kim?" veya "ne?" sorularını sorarak özneyi buluruz. Özneyi bulurken yüklemden sonraki ilk "kim?" veya "ne?" cevabına dikkat etmeliyiz.
"Verdi" (yüklem) - Kim verdi?
Cevap: "okul müdürü" verdi.
O halde, "okul müdürü" cümlenin öznesidir.
- 3. Adım: Nesneyi Bulmak
Nesne, yüklemde belirtilen işten etkilenen varlıktır. Nesneyi bulmak için yükleme "ne?", "neyi?", "kimi?" sorularını sorarız. Eğer "neyi?" veya "kimi?" sorularına cevap veriyorsa belirtili nesne, sadece "ne?" sorusuna cevap veriyorsa (özneyi bulduktan sonra) belirtisiz nesnedir.
"Verdi" (yüklem) - Neyi verdi?
Cevap: "ödülünü" verdi.
O halde, "ödülünü" cümlenin belirtili nesnesidir.
- 4. Adım: Dolaylı Tümleci Bulmak
Dolaylı tümleç, yüklemdeki eylemin yöneldiği, bulunduğu veya ayrıldığı yeri bildiren öğedir. Yükleme "kime?", "kimde?", "kimden?", "neye?", "neyde?", "neyden?", "nereye?", "nerede?", "nereden?" sorularını sorarak bulunur.
"Verdi" (yüklem) - Kime verdi?
Cevap: "Yarışmada birinci olan öğrenciye" verdi.
O halde, "Yarışmada birinci olan öğrenciye" cümlenin dolaylı tümlecidir. (Burada "Yarışmada birinci olan öğrenciye" bir sözcük grubudur ve bölünemez.)
- 5. Adım: Öğeleri Sıralamak
Şimdi bulduğumuz öğeleri cümledeki sırasına göre dizelim:
"Yarışmada birinci olan öğrenciye" (Dolaylı Tümleç)
"ödülünü" (Nesne)
"okul müdürü" (Özne)
"verdi" (Yüklem)
Bu sıralama: Dolaylı Tümleç - Nesne - Özne - Yüklem şeklindedir.
Bu sıralama, seçenekler arasında B seçeneğinde verilmiştir.
Cevap B seçeneğidir.
