Osmanlıcılık fikri, aşağıdaki gelişmelerden hangisinin ardından etkinliğini büyük ölçüde yitirmiştir?
A) Tanzimat Fermanı'nın ilanı
B) I. Meşrutiyet'in sona ermesi
C) Balkan Savaşları
D) Berlin Antlaşması
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde ortaya çıkan önemli fikir akımlarından biri olan Osmanlıcılık'ın ne zaman etkinliğini büyük ölçüde yitirdiğini anlamamız isteniyor. Şimdi bu kavramı ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Osmanlıcılık Fikri Nedir?
Osmanlıcılık, 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılmasını engellemek amacıyla ortaya atılan bir fikir akımıdır. Bu fikre göre, Osmanlı topraklarında yaşayan tüm milletler (Türk, Rum, Ermeni, Arap, Sırp, Bulgar vb.) din, dil, ırk ayrımı gözetmeksizin eşit haklara sahip olacak ve ortak bir "Osmanlı kimliği" altında birleşerek devlete bağlılıklarını sürdüreceklerdi. Amaç, milliyetçilik akımının imparatorluk üzerindeki yıkıcı etkisini durdurmaktı.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Tanzimat Fermanı'nın ilanı (1839): Tanzimat Fermanı, Osmanlıcılık fikrinin uygulamaya konulduğu ilk önemli adımlardan biridir. Bu fermanla, tüm Osmanlı tebaasının kanun önünde eşit olduğu vurgulanmış, can ve mal güvenliği güvence altına alınmıştır. Yani Tanzimat, Osmanlıcılık'ın etkinliğini yitirmesine değil, aksine güçlenmesine yönelik bir çabaydı. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) I. Meşrutiyet'in sona ermesi (1878): I. Meşrutiyet'in ilanı (1876) da Osmanlıcılık fikrinin bir uzantısıydı. Meclis-i Mebusan'da tüm milletlerden temsilcilerin yer alması, Osmanlı kimliğini pekiştirme amacı taşıyordu. Meşrutiyet'in sona ermesi (II. Abdülhamid'in meclisi kapatması) Osmanlıcılık için bir darbe olsa da, bu fikir tamamen terk edilmedi. II. Meşrutiyet döneminde (1908) tekrar canlandırılmaya çalışıldı. Bu nedenle B seçeneği de Osmanlıcılık'ın tamamen etkinliğini yitirdiği anı işaret etmez.
- D) Berlin Antlaşması (1878): 93 Harbi (Osmanlı-Rus Savaşı) sonrası imzalanan Berlin Antlaşması ile Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsızlıklarını kazandı, Bulgaristan özerk oldu. Bu durum, Osmanlıcılık fikrine büyük bir darbe vurdu çünkü Balkanlardaki Hristiyan milletlerin Osmanlı'dan ayrılma eğilimleri netleşmişti. Ancak bu antlaşmaya rağmen Osmanlıcılık fikri tamamen terk edilmedi; özellikle İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin iktidara gelmesiyle II. Meşrutiyet döneminde tekrar uygulanmaya çalışıldı. Dolayısıyla D seçeneği de tam olarak "büyük ölçüde yitirme" anını ifade etmez.
- C) Balkan Savaşları (1912-1913): Balkan Savaşları, Osmanlıcılık fikrinin son ve en büyük sınavı oldu. Osmanlı Devleti, bu savaşlarda Balkanlardaki topraklarının büyük bir kısmını (Arnavutluk, Makedonya, Batı Trakya gibi bölgeleri) kaybetti. Bu bölgelerde yaşayan ve Osmanlıcılık fikriyle devlete bağlı kalmaları beklenen Hristiyan milletler, Osmanlı'ya karşı savaşarak kendi ulus devletlerini kurdular. Bu durum, din, dil ve ırk farkı gözetmeksizin tüm milletleri bir arada tutma amacı güden Osmanlıcılık fikrinin tamamen başarısız olduğunu ve artık uygulanabilirliğini yitirdiğini açıkça gösterdi. Bu savaşların ardından Osmanlıcılık fikri yerini daha çok Türkçülük gibi diğer fikir akımlarına bırakmıştır. Bu nedenle C seçeneği, Osmanlıcılık'ın etkinliğini büyük ölçüde yitirdiği dönemi en doğru şekilde ifade eder.
Balkan Savaşları, Osmanlıcılık fikrinin pratikteki en büyük yenilgisi olmuş ve bu fikrin artık imparatorluğu bir arada tutamayacağı gerçeğini acı bir şekilde ortaya koymuştur.
Cevap C seçeneğidir.
