Ketonların adlandırılması (IUPAC) Test 1

Bir organik bileşikte karbonil grubu (-C=O) birincil karbon atomuna bağlıysa aldehit, ikincil karbon atomuna bağlıysa keton olarak adlandırılır.
Buna göre aşağıdaki bileşiklerden hangisi bir ketondur?

A) CH\(_3\)-CH\(_2\)-CHO
B) CH\(_3\)-CO-CH\(_3\)
C) H-CHO
D) CH\(_3\)-CH\(_2\)-CH\(_2\)-OH

Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda organik bileşiklerin önemli sınıflarından olan aldehit ve ketonları, karbonil grubunun bağlı olduğu karbon atomunun türüne göre nasıl ayırt ettiğimizi inceleyeceğiz.

• Öncelikle, soruda verilen tanımı hatırlayalım:
  • Aldehit: Karbonil grubu (-C=O) birincil karbon atomuna bağlıysa.
  • Keton: Karbonil grubu (-C=O) ikincil karbon atomuna bağlıysa.

  Bu tanımı, karbonil grubunun karbon atomunun (C=O grubundaki karbon) kaç başka karbon atomuna bağlı olduğu şeklinde yorumlayabiliriz:

  • Eğer karbonil karbonu bir başka karbon atomuna (ve bir hidrojen atomuna) bağlıysa, bu bir aldehittir. Bu durum, karbonil grubunun zincirin sonunda olduğu anlamına gelir.
  • Eğer karbonil karbonu iki başka karbon atomuna bağlıysa, bu bir ketondur. Bu durum, karbonil grubunun zincirin ortasında olduğu anlamına gelir.
  • Eğer karbonil karbonu hiç karbon atomuna bağlı değilse (sadece hidrojenlere bağlıysa), bu da bir aldehittir (formaldehit).
• Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
• A) CH\(_3\)-CH\(_2\)-CHO
  • Bu bileşik propanaldir. Yapısı CH\(_3\)-CH\(_2\)-C(=O)-H şeklindedir.
  • Karbonil grubu (-C=O) zincirin sonundadır ve karbonil karbonu bir hidrojen atomuna ve bir -CH\(_2\)-CH\(_3\) grubuna bağlıdır.
  • Yani, karbonil karbonu sadece bir başka karbon atomuna (CH\(_2\)) bağlıdır. Bu tanıma göre bir aldehittir.
• B) CH\(_3\)-CO-CH\(_3\)
  • Bu bileşik propanon veya yaygın adıyla asetondur. Yapısı CH\(_3\)-C(=O)-CH\(_3\) şeklindedir.
  • Karbonil grubu (-C=O) zincirin ortasındadır ve karbonil karbonu iki tane -CH\(_3\) grubuna bağlıdır.
  • Yani, karbonil karbonu iki başka karbon atomuna bağlıdır. Bu tanıma göre bir ketondur.
• C) H-CHO
  • Bu bileşik formaldehittir veya metanaldir. Yapısı H-C(=O)-H şeklindedir.
  • Karbonil grubu (-C=O) iki hidrojen atomuna bağlıdır. Hiçbir karbon atomuna bağlı değildir.
  • Bu, aldehitlerin en basit üyesidir ve bir aldehittir.
• D) CH\(_3\)-CH\(_2\)-CH\(_2\)-OH
  • Bu bileşik 1-propanoldür. Yapısında -OH (hidroksil) grubu bulunur.
  • Bu bir alkoldür, karbonil grubu (-C=O) içermez. Dolayısıyla ne aldehit ne de ketondur.
• Sonuç olarak, verilen bileşikler arasında karbonil karbonu iki başka karbon atomuna bağlı olan tek bileşik B seçeneğindeki CH\(_3\)-CO-CH\(_3\) (aseton) bileşiğidir. Bu nedenle B seçeneği bir ketondur.

Cevap B seçeneğidir.