CH\(_3\)-CH\(_2\)-CO-CH\(_2\)-CH\(_2\)-CH\(_3\) bileşiğinin IUPAC adlandırması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Ana zincir 6 karbonludur ve bileşiğin adı 3-hekzanon'dur
B) Ana zincir 5 karbonludur ve bileşiğin adı 2-pentanon'dur
C) Ana zincir 6 karbonludur ve bileşiğin adı 4-hekzanon'dur
D) Ana zincir 5 karbonludur ve bileşiğin adı 3-pentanon'dur
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda bir keton bileşiğinin IUPAC adlandırmasını yapacağız. Adlandırma kurallarını adım adım uygulayarak doğru cevabı bulalım:
- Adım 1: Fonksiyonel Grubu Belirleme
- Verilen bileşik $CH_3-CH_2-CO-CH_2-CH_2-CH_3$ şeklindedir. Yapıdaki $-CO-$ grubu, bir keton fonksiyonel grubunu temsil eder. Ketonlar, karbonil grubunun ($C=O$) iki karbon atomuna bağlı olduğu bileşiklerdir.
- Adım 2: En Uzun Karbon Zincirini Bulma
- Ketonlarda, karbonil grubunu içeren en uzun karbon zinciri ana zincir olarak seçilir. Zincirdeki karbon atomlarını sayalım:
- Soldan sağa: $CH_3$(1) - $CH_2$(2) - $CO$(3) - $CH_2$(4) - $CH_2$(5) - $CH_3$(6)
- Bu zincirde toplam 6 karbon atomu bulunmaktadır.
- Adım 3: Karbon Zincirini Numaralandırma
- Ana zincir, fonksiyonel grubun (bu durumda ketonun karbonil karbonu) en küçük numarayı alacağı şekilde numaralandırılır.
- Soldan sağa numaralandırırsak: Karbonil karbonu 3 numaralı karbona denk gelir. ($CH_3$(1) - $CH_2$(2) - $CO$(3) - ...)
- Sağdan sola numaralandırırsak: Karbonil karbonu 4 numaralı karbona denk gelir. (... - $CO$(4) - $CH_2$(5) - $CH_3$(6))
- En küçük numarayı veren numaralandırma soldan sağa olanıdır, yani karbonil karbonu 3 numaralı karbondadır.
- Adım 4: Bileşiği Adlandırma
- 6 karbonlu bir ana zincir "hekzan" adını alır. Keton olduğu için sonundaki "-an" eki "-anon" ile değiştirilir. Karbonil grubunun pozisyonunu da belirterek adı tamamlarız.
- Ana zincir: Hekzan
- Keton eki: -anon
- Karbonil pozisyonu: 3
- Bileşiğin adı: 3-hekzanon
- Adım 5: Seçenekleri Değerlendirme
- Bulduğumuz adlandırma ile seçenekleri karşılaştıralım:
- A) Ana zincir 6 karbonludur ve bileşiğin adı 3-hekzanon'dur. (Bu bizim bulduğumuz adlandırma ile tamamen uyumludur.)
- B) Ana zincir 5 karbonludur ve bileşiğin adı 2-pentanon'dur. (Ana zincir uzunluğu yanlış.)
- C) Ana zincir 6 karbonludur ve bileşiğin adı 4-hekzanon'dur. (Ana zincir uzunluğu doğru ancak karbonil grubunun pozisyon numarası yanlış.)
- D) Ana zincir 5 karbonludur ve bileşiğin adı 3-pentanon'dur. (Ana zincir uzunluğu yanlış.)
Bu adımları takip ettiğimizde, doğru adlandırmanın 3-hekzanon olduğunu ve ana zincirin 6 karbonlu olduğunu görmüş oluruz.
Cevap A seçeneğidir.
