7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı türde bir isim tamlaması kullanılmıştır?
A) Çantanın fermuarı bozulmuş.
B) Kapının kolu düşmek üzere.
C) Tahta köprü yıkılmış.
D) Kedinin maması bitmiş.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki isim tamlamalarını bulup türlerini belirlememiz ve farklı olanı işaretlememiz isteniyor. İsim tamlamaları, iki veya daha fazla ismin bir araya gelerek yeni bir kavram oluşturmasıdır. Türkçede başlıca üç tür isim tamlaması vardır: belirtili, belirtisiz ve takısız isim tamlaması. Zincirleme isim tamlaması ise bu türlerin birleşimiyle oluşur.
- Belirtili İsim Tamlaması: Hem tamlayan (birinci isim) hem de tamlanan (ikinci isim) ek alır. Tamlayan "-ın, -in, -un, -ün" eklerinden birini, tamlanan ise "-ı, -i, -u, -ü" eklerinden birini alır. Örneğin: "evin kapısı".
- Belirtisiz İsim Tamlaması: Sadece tamlanan ek alır. Tamlayan ek almaz. Örneğin: "okul bahçesi".
- Takısız İsim Tamlaması: Hem tamlayan hem de tamlanan ek almaz. Tamlayan, tamlananın neyden yapıldığını veya neye benzediğini bildirir. Bu tür tamlamalar sıfat tamlamalarıyla karıştırılabilir, ancak temel fark, takısız isim tamlamasında tamlayanın tamlananın "özelliğini" değil, "yapıldığı maddeyi" veya "benzediği şeyi" belirtmesidir. Örneğin: "altın yüzük" (yüzük altından yapılmış), "taş kalp" (kalp taşa benziyor).
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çantanın fermuarı bozulmuş.
- Buradaki isim tamlaması "çantanın fermuarı"dır.
- "Çantanın" (tamlayan) "-ın" ekini almıştır.
- "Fermuarı" (tamlanan) "-ı" ekini almıştır.
- Her iki öge de ek aldığı için bu bir belirtili isim tamlamasıdır.
- B) Kapının kolu düşmek üzere.
- Buradaki isim tamlaması "kapının kolu"dur.
- "Kapının" (tamlayan) "-ın" ekini almıştır.
- "Kolu" (tamlanan) "-u" ekini almıştır.
- Her iki öge de ek aldığı için bu da bir belirtili isim tamlamasıdır.
- C) Tahta köprü yıkılmış.
- Buradaki ifade "tahta köprü"dür.
- "Tahta" (tamlayan) ek almamıştır.
- "Köprü" (tamlanan) ek almamıştır.
- Burada "tahta" kelimesi, köprünün neyden yapıldığını (tahtadan yapılmış) belirtmektedir. Bu durumda, tamlayan ve tamlananın ek almadığı ve tamlayanın tamlananın malzemesini belirttiği bu yapı bir takısız isim tamlamasıdır.
- D) Kedinin maması bitmiş.
- Buradaki isim tamlaması "kedinin maması"dır.
- "Kedinin" (tamlayan) "-in" ekini almıştır.
- "Mamasını" (tamlanan) "-ı" ekini almıştır.
- Her iki öge de ek aldığı için bu da bir belirtili isim tamlamasıdır.
Gördüğümüz gibi A, B ve D seçeneklerinde belirtili isim tamlaması kullanılırken, C seçeneğinde takısız isim tamlaması kullanılmıştır. Bu nedenle farklı olan C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
