Nasti hareketleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Uyaranın yönüne bağlı değildir
B) Turgor basıncı değişimleri ile gerçekleşebilir
C) Büyüme ile ilişkili değildir, tersinirdir
D) Işık, sıcaklık, dokunma gibi uyaranlarla tetiklenir
Merhaba sevgili öğrenciler, nasti hareketleri bitkilerin uyaranlara karşı gösterdiği, uyaranın yönüne bağlı olmayan tepkilerdir. Şimdi bu hareketlerle ilgili verilen ifadeleri adım adım inceleyelim ve hangisinin yanlış olduğunu bulalım.
- A) Uyaranın yönüne bağlı değildir: Nasti hareketlerinin en temel özelliklerinden biri, bitkinin tepkisinin uyaranın geldiği yöne göre değişmemesidir. Örneğin, küstüm otu (mimosa pudica) yaprakları dokunulduğunda kapanır; bu kapanma, dokunmanın hangi yönden geldiğine bakılmaksızın aynı şekilde gerçekleşir. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
- B) Turgor basıncı değişimleri ile gerçekleşebilir: Birçok nasti hareketi, bitki hücrelerindeki turgor basıncının (hücre içindeki suyun hücre duvarına yaptığı basınç) ani değişimleri sayesinde gerçekleşir. Örneğin, küstüm otunun yapraklarının kapanması veya böcek kapan bitkilerinin kapanması, özel hücrelerdeki su miktarının hızla değişmesiyle turgor basıncının düşmesi sonucu olur. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
- D) Işık, sıcaklık, dokunma gibi uyaranlarla tetiklenir: Nasti hareketleri çeşitli çevresel uyaranlarla tetiklenebilir.
- Işık (Fotonasti): Bazı çiçeklerin gündüz açılıp gece kapanması (örneğin, akşamsefası).
- Sıcaklık (Termonasti): Lale gibi bazı çiçeklerin sıcaklık değişimleriyle açılıp kapanması.
- Dokunma (Tigmonasti/Sismonasti): Küstüm otunun dokunmayla yapraklarını kapatması.
Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
- C) Büyüme ile ilişkili değildir, tersinirdir: Bu ifade iki bölümden oluşmaktadır: "Büyüme ile ilişkili değildir" ve "tersinirdir".
- "Tersinirdir" kısmı genellikle nasti hareketleri için doğrudur. Yani uyaran ortadan kalktığında bitki genellikle eski haline dönebilir (örneğin, küstüm otu yaprakları bir süre sonra tekrar açılır).
- Ancak, "Büyüme ile ilişkili değildir" kısmı her zaman doğru değildir. Nasti hareketlerinin çoğu turgor basıncı değişimleriyle gerçekleşir ve büyüme ile ilişkili değildir (tıpkı tropizma hareketlerinin aksine). Ancak, bazı nasti hareketleri (örneğin, epinasti ve hiponasti gibi bazı çiçeklerin açılıp kapanması) bitkinin farklı bölgelerindeki farklı büyüme hızları (diferansiyel büyüme) ile de gerçekleşebilir. Bu durumda, bu tür nasti hareketleri büyüme ile ilişkilidir. Dolayısıyla, "Nasti hareketleri büyüme ile ilişkili değildir" şeklindeki genel ifade, tüm nasti hareketleri için geçerli olmadığından yanlıştır.
Bu nedenle, ifadenin ilk kısmının her zaman doğru olmaması, tüm ifadenin yanlış olmasına neden olur.
Cevap C seçeneğidir.
