Bir genetikçi, eksik baskınlık gösteren bir karakterin kalıtımını incelemek için heterozigot genotipli iki bireyi çaprazlıyor. $A^1$ ve $A^2$ alelleri için heterozigot genotip $A^1A^2$ şeklinde ifade edilmektedir.
Bu çaprazlama sonucunda fenotip çeşidi sayısı ve genotip çeşidi sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) 2 fenotip, 3 genotip
B) 3 fenotip, 3 genotip
C) 2 fenotip, 2 genotip
D) 3 fenotip, 2 genotip
Bu genetik sorusunu çözmek için eksik baskınlık kavramını çok iyi anlamamız gerekiyor. Hazırsanız, adım adım ilerleyelim ve bu soruyu kolayca çözelim!
- 1. Eksik Baskınlık Nedir?
- Eksik baskınlık, bir karakterin kalıtımında, heterozigot bireylerin (örneğin $A^1A^2$) fenotipinin, homozigot dominant ($A^1A^1$) ve homozigot resesif ($A^2A^2$) bireylerin fenotipleri arasında bir ara değer göstermesi durumudur. Yani, $A^1$ aleli $A^2$ aleli üzerinde tam baskınlık göstermez. Bu durumda, her genotipin kendine özgü bir fenotipi vardır. Bu, sorunun çözümündeki en kritik bilgidir!
- 2. Çaprazlamayı Belirleyelim:
- Soruda, heterozigot genotipli iki bireyin çaprazlandığı belirtiliyor. Aleller $A^1$ ve $A^2$ olduğuna göre, ebeveynlerin genotipleri $A^1A^2$ ve $A^1A^2$ şeklindedir.
- Yani çaprazlamamız: $A^1A^2 \times A^1A^2$
- 3. Gametleri Bulalım:
- Her bir $A^1A^2$ genotipli ebeveyn, mayoz bölünme sonucunda iki farklı türde gamet oluşturabilir: $A^1$ ve $A^2$. Her gametin oluşma olasılığı $ rac{1}{2}$'dir.
- 4. Yavruların Genotiplerini Belirleyelim (Punnett Karesi veya Çarpma Yöntemi):
- Bu çaprazlamadan oluşabilecek genotipleri bir Punnett karesi çizerek veya doğrudan çarparak bulabiliriz. Her iki ebeveyn de $A^1$ ve $A^2$ gametlerini üretir.
- Yavruların genotipleri şu şekilde olacaktır:
- $A^1$ (1. ebeveyn gameti) ile $A^1$ (2. ebeveyn gameti) birleşirse $\rightarrow A^1A^1$
- $A^1$ (1. ebeveyn gameti) ile $A^2$ (2. ebeveyn gameti) birleşirse $\rightarrow A^1A^2$
- $A^2$ (1. ebeveyn gameti) ile $A^1$ (2. ebeveyn gameti) birleşirse $\rightarrow A^1A^2$
- $A^2$ (1. ebeveyn gameti) ile $A^2$ (2. ebeveyn gameti) birleşirse $\rightarrow A^2A^2$
- 5. Genotip Çeşidi Sayısını Bulalım:
- Yukarıdaki sonuçlara baktığımızda, oluşan farklı genotipler şunlardır: $A^1A^1$, $A^1A^2$ ve $A^2A^2$.
- Dolayısıyla, bu çaprazlama sonucunda 3 farklı genotip çeşidi oluşur.
- 6. Fenotip Çeşidi Sayısını Bulalım (Eksik Baskınlık Özelliği):
- Eksik baskınlıkta, her genotipin kendine özgü bir fenotipi olduğunu unutmayın. Bu, genetik çeşitliliğin fenotipte de yansıması demektir.
- $A^1A^1$ genotipli bireylerin kendine özgü bir fenotipi vardır (örneğin, kırmızı çiçek rengi).
- $A^2A^2$ genotipli bireylerin kendine özgü başka bir fenotipi vardır (örneğin, beyaz çiçek rengi).
- $A^1A^2$ genotipli heterozigot bireylerin ise bu iki homozigot fenotipin arasında, onlardan farklı üçüncü bir fenotipi vardır (örneğin, pembe çiçek rengi).
- Bu durumda, oluşan farklı fenotipler şunlardır: $A^1A^1$'in fenotipi, $A^2A^2$'nin fenotipi ve $A^1A^2$'nin fenotipi.
- Dolayısıyla, 3 farklı fenotip çeşidi oluşur.
- 7. Sonucu Değerlendirelim:
- Çaprazlama sonucunda 3 genotip çeşidi ve 3 fenotip çeşidi elde ettik.
Bu sonuç, seçenekler arasında B seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.
Cevap B seçeneğidir.
