Eksik baskınlık nedir (Akşam sefası) Test 1

Akşam sefası bitkilerinde çiçek rengi eksik baskınlıkla kalıtılır. Kırmızı çiçek rengi $R$ aleli, beyaz çiçek rengi $r$ aleli ile kontrol edilir. Heterozigot bireyler pembe çiçekli olur.
Pembe çiçekli bir bitki ile beyaz çiçekli bir bitki çaprazlandığında oluşacak yavruların fenotip oranı nedir?

A) Hepsi pembe
B) 1 Pembe : 1 Beyaz
C) 1 Kırmızı : 2 Pembe : 1 Beyaz
D) 3 Pembe : 1 Beyaz

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruyu çözmek için öncelikle eksik baskınlık kavramını ve genetik çaprazlama adımlarını anlamamız gerekiyor. Hazırsanız, adım adım ilerleyelim:

• 1. Eksik Baskınlık Nedir?

  Normalde baskın bir alel, çekinik alelin etkisini tamamen örter. Ancak eksik baskınlık durumunda, heterozigot bireylerde iki alelin de etkisi tam olarak görülmez; bunun yerine, iki ebeveyn fenotipinin arasında bir ara fenotip ortaya çıkar. Akşam sefası bitkilerindeki çiçek rengi buna güzel bir örnektir: Kırmızı ($R$) ve beyaz ($r$) alelleri bir araya geldiğinde, ne kırmızı ne de beyaz, ikisinin ortası olan pembe renk oluşur.

• 2. Alelleri ve Fenotipleri Belirleyelim:
  • Kırmızı çiçek rengi aleli: $R$
  • Beyaz çiçek rengi aleli: $r$
  • Kırmızı çiçekli bitki genotipi: $RR$
  • Beyaz çiçekli bitki genotipi: $rr$
  • Pembe çiçekli bitki genotipi: $Rr$ (Bu, eksik baskınlığın anahtarıdır!)
• 3. Çaprazlanacak Ebeveynlerin Genotiplerini Bulalım:
  • Birinci ebeveyn: "Pembe çiçekli bir bitki". Yukarıdaki tanıma göre, pembe çiçekli bitkinin genotipi $Rr$'dir.
  • İkinci ebeveyn: "Beyaz çiçekli bir bitki". Yukarıdaki tanıma göre, beyaz çiçekli bitkinin genotipi $rr$'dir.

  Yani yapacağımız çaprazlama: $Rr \times rr$

• 4. Çaprazlamayı Gerçekleştirelim (Punnett Karesi Kullanarak):

  Ebeveynlerden gelen gametleri ve bunların birleşme olasılıklarını gösteren bir Punnett karesi oluşturalım:

  	$R$ (Pembe ebeveynin gameti)	$r$ (Pembe ebeveynin gameti)
  $r$ (Beyaz ebeveynin gameti)	$Rr$	$rr$
  $r$ (Beyaz ebeveynin gameti)	$Rr$	$rr$

  Bu çaprazlama sonucunda oluşacak yavruların genotipleri şunlardır:

  • %50 olasılıkla $Rr$
  • %50 olasılıkla $rr$
• 5. Yavruların Fenotiplerini ve Oranlarını Belirleyelim:

  Şimdi bulduğumuz genotipleri fenotiplere çevirelim:

  • $Rr$ genotipli yavrular: Pembe çiçekli olur.
  • $rr$ genotipli yavrular: Beyaz çiçekli olur.

  Bu durumda, oluşacak yavruların fenotip oranı:

  • %50 Pembe çiçekli
  • %50 Beyaz çiçekli

  Bu oranı sadeleştirirsek, 1 Pembe : 1 Beyaz şeklinde ifade edebiliriz.

Bu sonuç, seçenekler arasında B seçeneği ile eşleşmektedir.

Cevap B seçeneğidir.