Aşağıdaki yazı türlerinden hangisi otobiyografi ile en fazla benzerlik gösterir?
A) Makale
B) Anı
C) Deneme
D) Eleştiri
Sevgili öğrenciler, bu soruda otobiyografi türüne en çok benzeyen yazı türünü bulmamız isteniyor. Öncelikle otobiyografinin ne olduğunu hatırlayalım.
Otobiyografi: Bir kişinin kendi hayat hikayesini, kendi ağzından (birinci tekil şahıs anlatımıyla) kaleme aldığı yazı türüdür. Yazar, doğumundan itibaren yaşadığı önemli olayları, deneyimlerini, düşüncelerini ve duygularını okuyucuya aktarır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) Makale: Bilimsel, sosyal veya güncel bir konuda bilgi vermek, bir düşünceyi savunmak veya açıklamak amacıyla yazılan, genellikle nesnel bir dil kullanan yazı türüdür. Yazarın kendi hayat hikayesiyle doğrudan bir ilgisi yoktur. Bu nedenle otobiyografiye benzemez.
B) Anı (Hatıra): Bir kişinin yaşadığı veya tanık olduğu önemli olayları, belirli bir zaman dilimindeki deneyimlerini, gözlemlerini ve izlenimlerini aradan belli bir zaman geçtikten sonra kendi bakış açısıyla kaleme aldığı yazı türüdür. Anılar da otobiyografi gibi birinci tekil şahıs anlatımıyla yazılır ve yazarın kişisel deneyimlerine odaklanır. Otobiyografi tüm hayatı kapsarken, anı genellikle hayatın belirli bir dönemini veya belirli olayları ele alır. Ancak her ikisi de yazarın kendi yaşamından kesitler sunması ve kişisel deneyimlere dayanması açısından birbirine en çok benzeyen türlerdir. Bir otobiyografi, aslında birçok anının bir araya getirilmiş ve kronolojik olarak düzenlenmiş halidir diyebiliriz.
C) Deneme: Yazarın herhangi bir konu hakkındaki kişisel görüşlerini, düşüncelerini ve izlenimlerini kesin yargılara varmadan, samimi bir dille anlattığı yazı türüdür. Denemelerde kişisel görüşler olsa da, yazarın tüm hayat hikayesi değil, belirli bir konu hakkındaki düşünceleri ön plandadır. Bu nedenle otobiyografiye anı kadar benzemez.
D) Eleştiri: Bir sanat eserini (kitap, film, tablo vb.), bir düşünceyi veya bir olayı çeşitli yönleriyle inceleyerek, değerlendirerek olumlu ve olumsuz yönlerini ortaya koyan yazı türüdür. Eleştiri, yazarın kendi hayat hikayesiyle ilgili değildir. Bu nedenle otobiyografiye benzemez.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, anı türü, yazarın kendi yaşamından kesitler sunması, birinci tekil şahıs anlatımı kullanması ve kişisel deneyimlere dayanması yönleriyle otobiyografiye en fazla benzerlik gösteren yazı türüdür.
