4. "Bu eski ev, dedemizin çocukluk yuvasıymış." cümlesindeki ek fiilin görevi nedir?
A) Basit zamanlı fiili birleşik zamanlı yapmak
B) İsim soylu sözcüğü yüklem yapmak
C) Fiile olasılık anlamı katmak
D) Cümleye koşul anlamı katmak
Sevgili öğrenciler, bu soruda ek fiilin (imek fiili) cümlede üstlendiği görevi bulmamız isteniyor. Ek fiillerin temel görevlerini hatırlayarak bu soruyu kolayca çözebiliriz.
- Öncelikle verilen cümleyi inceleyelim: "Bu eski ev, dedemizin çocukluk yuvasıymış."
- Bu cümlede ek fiil, "yuvasıymış" kelimesinde bulunan "-ymış" ekidir. Bu ek, aslında "imiş" ek fiilinin rivayet kipidir.
- Ek fiillerin Türkçede iki temel görevi vardır: Birincisi, isim soylu sözcükleri yüklem yapmak; ikincisi, basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmaktır.
- Şimdi cümlemizdeki "yuvasıymış" kelimesine bakalım. "Yuva" kelimesi bir isimdir. "Dedemizin çocukluk yuvası" ise bir isim tamlamasıdır, yani isim soylu bir söz grubudur.
- "-ymış" eki, bu isim soylu söz grubuna (dedemizin çocukluk yuvası) gelerek onu cümlenin yüklemi yapmıştır. Yani, "dedemizin çocukluk yuvasıymış" ifadesi cümlenin yüklemidir.
- Bu durumda, ek fiilin buradaki görevi, isim soylu bir sözcüğü (veya söz grubunu) yüklem yapmaktır.
- Seçenekleri değerlendirelim:
- A) Basit zamanlı fiili birleşik zamanlı yapmak: Bu görev, ek fiil bir fiile geldiğinde gerçekleşir. Cümlemizde ek fiil bir isme geldiği için bu seçenek yanlıştır.
- B) İsim soylu sözcüğü yüklem yapmak: Ek fiil, "dedemizin çocukluk yuvası" isim tamlamasına gelerek onu yüklem yapmıştır. Bu seçenek doğrudur.
- C) Fiile olasılık anlamı katmak: Ek fiillerin bazı kullanımları olasılık anlamı taşıyabilir ancak bu, ek fiilin temel görevi değil, anlam yönünden bir özelliğidir. Buradaki temel görev isim soylu sözcüğü yüklem yapmaktır.
- D) Cümleye koşul anlamı katmak: Koşul anlamı veren ek fiil eki "-se / -sa"dır. Cümlemizde böyle bir ek bulunmadığı için bu seçenek yanlıştır.
Bu açıklamalar ışığında, ek fiilin "dedemizin çocukluk yuvası" isim tamlamasını yüklem yapma görevi üstlendiği açıktır.
Cevap B seçeneğidir.
