"Bu konuda seninle aynı fikirde olmasam da görüşlerine saygı duyuyorum."
Bu cümlede aşağıdaki anlatım bozukluklarından hangisi vardır?
A) Çelişen sözlerin bir arada kullanılması
B) Gereksiz sözcük kullanımı
C) Özne-yüklem uyumsuzluğu
D) Tamlama yanlışlığı
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, günlük hayatta sıkça kullandığımız ifadelerde bile karşımıza çıkabilecek bir anlatım bozukluğu türüyle ilgili. Cümleyi dikkatlice inceleyelim ve hangi anlatım bozukluğunun olduğunu adım adım bulalım.
- Cümlemiz: "Bu konuda seninle aynı fikirde olmasam da görüşlerine saygı duyuyorum."
- Öncelikle, cümlenin anlamını parçalara ayıralım:
- "Bu konuda seninle aynı fikirde olmasam da": Bu kısım, konuşan kişinin karşıdaki kişinin düşüncesine katılmadığını, onunla aynı görüşte olmadığını açıkça belirtiyor. Yani, fikrin içeriğini kendi açısından kabul etmiyor.
- "görüşlerine saygı duyuyorum": Bu kısım ise, konuşan kişinin karşıdaki kişinin düşüncesini değerli bulduğunu, önem verdiğini veya en azından o fikrin ifade edilme hakkına değer verdiğini ifade ediyor.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Çelişen sözlerin bir arada kullanılması: Bu anlatım bozukluğu, bir cümlede birbirine zıt, birbiriyle uyuşmayan veya mantıksal olarak çelişen ifadelerin kullanılması durumunda ortaya çıkar. Örneğin, "Tam üç yıla yakın bir süre burada yaşadım." cümlesinde "tam" ve "yakın" ifadeleri çelişir.
- B) Gereksiz sözcük kullanımı: Bir sözcüğün cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında herhangi bir daralma veya bozulma olmuyorsa, o sözcük gereksiz kullanılmıştır.
- C) Özne-yüklem uyumsuzluğu: Cümledeki özne ile yüklemin kişi, sayı veya bazen de tekillik-çoğulluk açısından uyumlu olmaması durumudur.
- D) Tamlama yanlışlığı: İsim veya sıfat tamlamalarının kuruluşunda veya tamlayan-tamlanan ilişkisinde yapılan hatalardır.
- Cümlemize geri dönelim: "Bu konuda seninle aynı fikirde olmasam da görüşlerine saygı duyuyorum."
- "Aynı fikirde olmamak", bir görüşün içeriğini reddetmek, ona katılmamak anlamına gelir.
- "Görüşlerine saygı duymak" ise, o görüşü değerli bulmak, önemsemek veya en azından onun varlığını ve ifade edilme hakkını kabul etmek demektir.
- Günlük dilde, bir fikre katılmasak bile o fikre veya fikri dile getiren kişiye saygı duymak oldukça yaygın ve olgun bir tutumdur. Ancak dil bilgisi ve anlatım bozuklukları bağlamında, "aynı fikirde olmamak" (fikrin içeriğini reddetmek) ile "görüşlerine saygı duymak" (fikrin içeriğine bir değer atfetmek) arasında bir çelişki olduğu kabul edilebilir. Eğer bir fikrin içeriğini tamamen reddediyorsak, o fikrin kendisine nasıl "saygı duyduğumuz" (değer verdiğimiz) sorgulanabilir. Bu durum, ifadeler arasında bir anlam çatışması yaratır ve anlatım bozukluğuna yol açar. Yani, hem bir fikre katılmadığını belirtip hem de o fikre "saygı duyduğunu" ifade etmek, bazı durumlarda çelişkili bir durum olarak kabul edilir.
Bu nedenle, cümlede birbirine zıt anlamlar taşıyan ifadelerin bir arada kullanılması söz konusudur.
Cevap A seçeneğidir.
