Oktet ve dublet kuralı Test 1

Bir öğrenci, oktet kuralına uyan ve uymayan elementleri araştırıyor. Aşağıdaki element çiftlerinden hangisi oktet kuralına uymaz?

A) Neon - Argon
B) Hidrojen - Lityum
C) Flor - Klor
D) Azot - Oksijen

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bugün kimyanın temel kurallarından biri olan oktet kuralını ve bu kurala uyan veya uymayan elementleri inceleyeceğiz. Sorumuz, verilen element çiftlerinden hangisinin oktet kuralına uymadığını bulmak üzerine kurulu. Hadi adım adım ilerleyelim.

• Oktet Kuralı Nedir?

  Oktet kuralı, elementlerin kararlı bir yapıya ulaşmak için son yörüngelerindeki elektron sayısını 8'e tamamlama eğiliminde olduğunu belirten bir kimya kuralıdır. Bu kurala göre, elementler elektron alarak, vererek veya ortaklaşa kullanarak soygaz elektron düzenine (genellikle 8 valans elektronu) ulaşmaya çalışırlar. Soygazlar (Neon, Argon gibi) zaten kararlı 8 valans elektronuna sahip oldukları için genellikle kimyasal tepkimeye girmezler.

• Oktet Kuralının İstisnaları:

  Her kuralda olduğu gibi, oktet kuralının da istisnaları vardır. Özellikle periyodik tablonun ilk periyodunda yer alan küçük atomlar (Hidrojen, Helyum, Lityum, Berilyum, Bor gibi) oktet kuralına uymazlar. Bu elementler genellikle son yörüngelerindeki elektron sayısını 2'ye tamamlayarak (Helyum soygazının elektron düzenine ulaşarak) kararlı hale gelme eğilimindedirler. Buna "dület kuralı" denir.

• Seçenekleri İnceleyelim:
  • A) Neon - Argon:

    Neon ($Ne$) ve Argon ($Ar$) soygazlardır. Neon'un son yörüngesinde $8$ elektronu, Argon'un son yörüngesinde $8$ elektronu bulunur. Zaten kararlı oldukları için oktet kuralına uyarlar ve kimyasal tepkimeye girme eğilimleri çok düşüktür.

  • B) Hidrojen - Lityum:
    • Hidrojen ($H$): Atom numarası $1$'dir ve sadece $1$ valans elektronu vardır. Hidrojen, oktet kuralına uymaz. Kararlı hale gelmek için $1$ elektron alarak veya ortaklaşa kullanarak son yörüngesindeki elektron sayısını $2$'ye (Helyum soygazının elektron düzenine) tamamlamaya çalışır. Yani düet kuralına uyar.
    • Lityum ($Li$): Atom numarası $3$'tür ve $1$ valans elektronu vardır. Lityum, bu $1$ valans elektronunu vererek $Li^+$ iyonu oluşturur ve son yörüngesindeki elektron sayısını $2$'ye (Helyum soygazının elektron düzenine) tamamlar. Bu da oktet kuralı değil, düet kuralı kapsamındadır.

    Bu nedenle, Hidrojen ve Lityum elementleri oktet kuralına uymazlar.

  • C) Flor - Klor:

    Flor ($F$) ve Klor ($Cl$) halojenlerdir. Her ikisinin de son yörüngelerinde $7$ valans elektronu bulunur. Kararlı hale gelmek için $1$ elektron alarak son yörüngelerindeki elektron sayısını $8$'e tamamlama eğilimindedirler. Bu da oktet kuralına uydukları anlamına gelir.

  • D) Azot - Oksijen:

    Azot ($N$) ve Oksijen ($O$) ametallerdir.

    • Azot ($N$): Son yörüngesinde $5$ valans elektronu vardır. $3$ elektron alarak veya $3$ bağ yaparak son yörüngesindeki elektron sayısını $8$'e tamamlar. Oktet kuralına uyar.
    • Oksijen ($O$): Son yörüngesinde $6$ valans elektronu vardır. $2$ elektron alarak veya $2$ bağ yaparak son yörüngesindeki elektron sayısını $8$'e tamamlar. Oktet kuralına uyar.
• Sonuç:

  Yapılan incelemeler sonucunda, Hidrojen ve Lityum elementlerinin oktet kuralına uymadığı, bunun yerine düet kuralına uyarak son yörüngelerindeki elektron sayısını $2$'ye tamamlama eğiliminde olduğu görülmüştür.

Cevap B seçeneğidir.