Kan grupları ile ilgili aşağıdaki durumlardan hangisi mümkün değildir?
A) AB grubu ebeveynlerden 0 grubu çocuk
B) A grubu ebeveynlerden 0 grubu çocuk
C) B grubu ebeveynlerden 0 grubu çocuk
D) 0 grubu ebeveynlerden AB grubu çocuk
Kan grupları, genetik miras yoluyla aktarılan özelliklerdir. İnsanlarda ABO kan grubu sistemi, $I^A$, $I^B$ ve $i$ olmak üzere üç farklı alel tarafından belirlenir. Bu alellerin özellikleri şunlardır:
- $I^A$ aleli A antijeni üretir.
- $I^B$ aleli B antijeni üretir.
- $i$ aleli antijen üretmez (0 grubu).
- $I^A$ ve $I^B$ alelleri birbirine karşı eş baskındır (kodominant).
- $i$ aleli hem $I^A$ hem de $I^B$ alellerine karşı çekiniktir (resesif).
Bu alellerin kombinasyonları aşağıdaki kan gruplarını ve genotipleri oluşturur:
- A grubu: $I^A I^A$ veya $I^A i$
- B grubu: $I^B I^B$ veya $I^B i$
- AB grubu: $I^A I^B$
- 0 grubu: $ii$
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) AB grubu ebeveynlerden 0 grubu çocuk
- AB grubu bir ebeveynin genotipi her zaman $I^A I^B$'dir. Bu ebeveynin çocuklarına aktarabileceği aleller sadece $I^A$ veya $I^B$'dir.
- 0 grubu bir çocuğun genotipi $ii$'dir. Yani çocuk, hem annesinden hem de babasından birer adet $i$ aleli almalıdır.
- AB grubu bir ebeveynin $i$ aleli taşımadığı için, 0 grubu bir çocuğa $i$ aleli aktarması mümkün değildir. Bu nedenle, AB grubu bir ebeveynin 0 grubu bir çocuğu olamaz. Bu durum mümkün değildir.
- B) A grubu ebeveynlerden 0 grubu çocuk
- A grubu bir ebeveynin genotipi $I^A I^A$ veya $I^A i$ olabilir.
- Eğer her iki ebeveyn de heterozigot A grubu ($I^A i$) ise, her ikisi de $i$ alelini çocuklarına aktarabilir.
- Bu durumda, $I^A i$ x $I^A i$ çaprazlamasından $I^A I^A$, $I^A i$ ve $ii$ (0 grubu) genotipli çocuklar oluşabilir.
- Dolayısıyla, A grubu ebeveynlerden 0 grubu çocuk olması mümkündür.
- C) B grubu ebeveynlerden 0 grubu çocuk
- B grubu bir ebeveynin genotipi $I^B I^B$ veya $I^B i$ olabilir.
- Eğer her iki ebeveyn de heterozigot B grubu ($I^B i$) ise, her ikisi de $i$ alelini çocuklarına aktarabilir.
- Bu durumda, $I^B i$ x $I^B i$ çaprazlamasından $I^B I^B$, $I^B i$ ve $ii$ (0 grubu) genotipli çocuklar oluşabilir.
- Dolayısıyla, B grubu ebeveynlerden 0 grubu çocuk olması mümkündür.
- D) 0 grubu ebeveynlerden AB grubu çocuk
- 0 grubu bir ebeveynin genotipi her zaman $ii$'dir. Bu ebeveynin çocuklarına aktarabileceği tek alel $i$'dir.
- AB grubu bir çocuğun genotipi $I^A I^B$'dir. Yani çocuk, bir ebeveynden $I^A$ alelini, diğer ebeveynden ise $I^B$ alelini almalıdır.
- 0 grubu ebeveynler ne $I^A$ ne de $I^B$ aleli taşıdıkları için, bu alelleri çocuklarına aktarmaları kesinlikle mümkün değildir.
- Dolayısıyla, 0 grubu ebeveynlerden AB grubu çocuk olması imkansızdır.
Yukarıdaki analizlere göre, hem A hem de D seçeneğindeki durumlar genetik olarak mümkün değildir. Ancak, genellikle bu tür sorularda en temel ve doğrudan imkansızlık durumu sorulur. 0 grubu ebeveynlerin sadece $i$ aleli taşıması ve AB grubu bir çocuğun mutlaka $I^A$ ve $I^B$ alellerini alması gerektiği düşünüldüğünde, D seçeneği en bariz imkansızlığı temsil eder.
Cevap D seçeneğidir.
