Bir ailede anne A Rh(+), baba B Rh(-)'dir. Bu ailenin çocukları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Çocuklar AB kan grubuna sahip olabilir
B) Çocuklar Rh(-) olabilir
C) Çocuklar 0 kan grubuna sahip olabilir
D) Çocuklar A Rh(-) olabilir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bir ailenin kan grubu özelliklerini inceleyerek çocuklarının sahip olabileceği kan grupları hakkında yorum yapacağız. Genetik problemlerini çözerken, her bir özelliğin (kan grubu ve Rh faktörü) kalıtımını ayrı ayrı değerlendirmek ve ardından birleştirmek en doğru yaklaşımdır.
- Ebeveynlerin Genotiplerini Belirleyelim:
- Anne: A Rh(+) kan grubuna sahip.
- A kan grubu için genotipler: $I^A I^A$ veya $I^A i$.
- Rh(+) faktörü için genotipler: $RR$ veya $Rr$.
- Annenin olası genotipleri: $I^A I^A RR$, $I^A I^A Rr$, $I^A i RR$, $I^A i Rr$.
- Baba: B Rh(-) kan grubuna sahip.
- B kan grubu için genotipler: $I^B I^B$ veya $I^B i$.
- Rh(-) faktörü için genotip: $rr$ (çekinik olduğu için tek genotip).
- Babanın olası genotipleri: $I^B I^B rr$, $I^B i rr$.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çocuklar AB kan grubuna sahip olabilir:
- AB kan grubuna sahip bir çocuk ($I^A I^B$) olabilmesi için anneden $I^A$ aleli, babadan $I^B$ aleli gelmelidir.
- Anne A kan grubuna sahip olduğu için $I^A$ alelini, baba B kan grubuna sahip olduğu için $I^B$ alelini çocuğa aktarabilir.
- Örneğin, anne $I^A i$ ve baba $I^B i$ olsa bile, çocuk $I^A I^B$ genotipine sahip olabilir.
- Bu ifade doğrudur.
- B) Çocuklar Rh(-) olabilir:
- Rh(-) kan grubuna sahip bir çocuk ($rr$) olabilmesi için hem anneden hem de babadan $r$ aleli gelmelidir.
- Baba Rh(-) olduğu için genotipi $rr$'dir ve çocuğa kesinlikle bir $r$ aleli aktarır.
- Anne Rh(+) olduğu için genotipi $RR$ veya $Rr$ olabilir. Eğer annenin genotipi $Rr$ ise, çocuğa $r$ alelini aktarabilir.
- Bu durumda, anne $Rr$ ve baba $rr$ ise, çocuk $rr$ (Rh(-)) olabilir.
- Bu ifade doğrudur.
- C) Çocuklar 0 kan grubuna sahip olabilir:
- 0 kan grubuna sahip bir çocuk ($ii$) olabilmesi için hem anneden hem de babadan $i$ aleli gelmelidir.
- Anne A kan grubuna sahip olduğu için genotipi $I^A I^A$ veya $I^A i$ olabilir.
- Baba B kan grubuna sahip olduğu için genotipi $I^B I^B$ veya $I^B i$ olabilir.
- Eğer annenin genotipi $I^A I^A$ ise, çocuğa $i$ alelini aktaramaz. Benzer şekilde, eğer babanın genotipi $I^B I^B$ ise, çocuğa $i$ alelini aktaramaz.
- Çocukların 0 kan grubuna sahip olabilmesi için hem annenin $I^A i$ hem de babanın $I^B i$ genotipine sahip olması gerekir. Ancak, ebeveynlerin genotipleri kesin olarak bilinmediği için ve $I^A I^A$ veya $I^B I^B$ olma ihtimalleri de bulunduğu için, 0 kan grubuna sahip bir çocuk doğması her zaman mümkün değildir. Bu nedenle, "olabilir" ifadesi bu bağlamda yanlış kabul edilir.
- Bu ifade yanlıştır.
- D) Çocuklar A Rh(-) olabilir:
- A Rh(-) kan grubuna sahip bir çocuk olabilmesi için çocuğun genotipinin $I^A i$ (veya $I^A I^A$) ve $rr$ olması gerekir.
- Çocuğun A kan grubuna sahip olması için anneden $I^A$ aleli, babadan $i$ aleli gelmelidir (bu durumda annenin $I^A i$, babanın $I^B i$ olması gerekir).
- Çocuğun Rh(-) olması için anneden $r$ aleli (annenin $Rr$ olması gerekir), babadan $r$ aleli gelmelidir (baba zaten $rr$).
- Eğer annenin genotipi $I^A i Rr$ ve babanın genotipi $I^B i rr$ ise, çocuk anneden $I^A$ ve $r$, babadan $i$ ve $r$ alarak $I^A i rr$ (A Rh(-)) genotipine sahip olabilir.
- Bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki analizlere göre, A, B ve D seçeneklerindeki durumlar bu ailenin çocuklarında görülebilirken, C seçeneğindeki durum (0 kan grubu) her zaman mümkün değildir, çünkü ebeveynlerden en az birinin kendi kan grubu için homozigot dominant genotipe sahip olma ihtimali vardır. Bu durumda 0 kan grubu bir çocuk doğamaz.
Cevap C seçeneğidir.
