1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "tanım cümlesi" kullanılmıştır?
A) İstanbul, Türkiye'nin en kalabalık şehridir.
B) Roman, olayları ve karakterleri derinlemesine işleyen uzun anlatı türüdür.
C) Yağmur yağınca her yer ıslanmıştı.
D) Yarın sinemaya gitmeyi planlıyoruz.
Bir cümlenin "tanım cümlesi" olup olmadığını anlamak için o cümlenin "Bu nedir?" veya "Kimdir?" sorularına cevap verip vermediğine bakarız. Tanım cümleleri, bir kavramın, varlığın veya olayın temel özelliklerini açıklayarak onu diğerlerinden ayırır ve ne olduğunu belirtir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İstanbul, Türkiye'nin en kalabalık şehridir. Bu cümle, İstanbul'un bir özelliğini (en kalabalık şehir olma) belirtir. Ancak İstanbul'un ne olduğunu, yani "İstanbul nedir?" sorusuna bir tanım şeklinde cevap vermez. Daha çok bir bilgi veya betimleme cümlesidir.
- B) Roman, olayları ve karakterleri derinlemesine işleyen uzun anlatı türüdür. Bu cümle, "Roman nedir?" sorusuna doğrudan ve eksiksiz bir cevap vermektedir. Romanın temel özelliklerini (olayları ve karakterleri derinlemesine işleme) ve türünü (uzun anlatı türü) açıklayarak romanın ne olduğunu tanımlamaktadır. Bu, tam bir tanım cümlesidir.
- C) Yağmur yağınca her yer ıslanmıştı. Bu cümle, bir olayın sonucunu bildiren bir durum cümlesidir. Herhangi bir kavramın tanımını yapmamaktadır.
- D) Yarın sinemaya gitmeyi planlıyoruz. Bu cümle, bir eylem veya geleceğe yönelik bir planı ifade etmektedir. Bir tanım cümlesi değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "Roman nedir?" sorusuna en net cevabı veren ve romanın özelliklerini açıklayan cümlenin B seçeneği olduğu görülmektedir. Bu cümle, romanın ne olduğunu tanımlayarak bir tanım cümlesi özelliği taşır.
Cevap B seçeneğidir.
