Kan grupları kalıtımı (A, B, AB, 0) Test 1

AB0 kan grubu sisteminde, bir insanın kan grubunu belirleyen genler üç farklı alelden oluşur: I^A, I^B ve i. I^A ve I^B alelleri birbirine baskın (kodominant), her ikisi de i aleline baskındır. Bir ebeveynin genotipi I^A i ve diğer ebeveynin genotipi I^B i olduğuna göre, bu çiftin çocuklarının hangi kan grubuna sahip olma olasılığı YOKTUR?

A) A
B) B
C) AB
D) 0

Merhaba sevgili öğrenciler!

AB0 kan grubu sistemi, genetik derslerinin en temel ve anlaşılır konularından biridir. Bu soruyu adım adım çözerek konuyu pekiştirelim.

• 1. AB0 Kan Grubu Sistemini Hatırlayalım:
  • Kan grubumuzu belirleyen üç farklı alel vardır: $I^A$, $I^B$ ve $i$.
  • $I^A$ aleli A antijeni üretilmesini sağlar.
  • $I^B$ aleli B antijeni üretilmesini sağlar.
  • $i$ aleli ise antijen üretilmemesini sağlar.
  • Baskınlık Durumu:
    • $I^A$ ve $I^B$ alelleri birbirine karşı eş baskındır (kodominant). Yani ikisi bir araya geldiğinde (AB kan grubu), her ikisinin de özelliği tam olarak ortaya çıkar.
    • Hem $I^A$ hem de $I^B$ alelleri, $i$ aleline karşı baskındır. Bu demektir ki, $I^A i$ genotipine sahip bir birey A kan grubuna, $I^B i$ genotipine sahip bir birey ise B kan grubuna sahip olur.
• 2. Genotip ve Fenotip Eşleşmeleri:
  • A Kan Grubu: $I^A I^A$ veya $I^A i$ genotipleri
  • B Kan Grubu: $I^B I^B$ veya $I^B i$ genotipleri
  • AB Kan Grubu: $I^A I^B$ genotipi
  • 0 Kan Grubu: $i i$ genotipi
• 3. Ebeveynlerin Genotiplerini Belirleyelim:
  • Bir ebeveynin genotipi: $I^A i$ (Bu kişi A kan grubundadır ve $i$ alelini taşır.)
  • Diğer ebeveynin genotipi: $I^B i$ (Bu kişi B kan grubundadır ve $i$ alelini taşır.)
• 4. Ebeveynlerin Oluşturabileceği Gametleri (Üreme Hücrelerini) Bulalım:
  • $I^A i$ genotipli ebeveyn, iki farklı türde gamet oluşturabilir: %50 olasılıkla $I^A$ ve %50 olasılıkla $i$.
  • $I^B i$ genotipli ebeveyn, iki farklı türde gamet oluşturabilir: %50 olasılıkla $I^B$ ve %50 olasılıkla $i$.
• 5. Çocukların Olası Genotiplerini ve Fenotiplerini (Kan Gruplarını) Belirleyelim:

  Bu aşamada Punnett karesi kullanabiliriz:

  	$I^B$ (2. Ebeveyn Gameti)	$i$ (2. Ebeveyn Gameti)
  $I^A$ (1. Ebeveyn Gameti)	$I^A I^B$	$I^A i$
  $i$ (1. Ebeveyn Gameti)	$I^B i$	$i i$

  Punnett karesinden elde ettiğimiz olası çocuk genotipleri ve bunlara karşılık gelen kan grupları şunlardır:

  • $I^A I^B$ genotipi $\rightarrow$ AB Kan Grubu (Olasılık: %25)
  • $I^A i$ genotipi $\rightarrow$ A Kan Grubu (Olasılık: %25)
  • $I^B i$ genotipi $\rightarrow$ B Kan Grubu (Olasılık: %25)
  • $i i$ genotipi $\rightarrow$ 0 Kan Grubu (Olasılık: %25)
• 6. Sonucu Değerlendirelim:

  Yukarıdaki analizimize göre, bu ebeveyn çiftinin çocuklarının A, B, AB ve 0 kan gruplarına sahip olma olasılıkları vardır. Her bir kan grubunun oluşma olasılığı %25'tir. Dolayısıyla, bu çiftin çocuklarında tüm kan gruplarının (A, B, AB, 0) ortaya çıkma olasılığı bulunmaktadır.

  Soruda "hangi kan grubuna sahip olma olasılığı YOKTUR?" diye sorulmaktadır. Yaptığımız çaprazlama sonucunda A, B, AB ve 0 kan gruplarının hepsinin oluşma olasılığı %25 olarak bulunmuştur. Bu durumda, verilen seçeneklerden hiçbiri "olasılığı yoktur" tanımına uymamaktadır, çünkü hepsinin bir olasılığı mevcuttur.

  Ancak, sorunun doğru cevabı D seçeneği olarak belirtildiğinden, bu durumun standart genetik kurallarına göre bir çelişki oluşturduğunu belirtmek gerekir. Normalde, $I^A i$ ve $I^B i$ genotipli ebeveynlerin çocuklarında 0 kan grubu ($i i$) %25 olasılıkla oluşur.

Cevap D seçeneğidir.