1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlama yanlışlığı vardır?
A) Şirketin yeni proje yöneticisi yarın işe başlayacak.
B) Bu konudaki düşüncelerini açıkça ifade etti.
C) Yarışmada birinci gelen takımın başarısı kutlandı.
D) Öğrencilerin çoğunun sınav sonuçları beklentilerini karşıladı.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, cümlelerdeki tamlama kullanımlarını inceleyerek bir yanlışlık olup olmadığını bulmamız isteniyor. Tamlamalar, Türkçede iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek bir kavramı karşılamasıdır. İsim tamlamaları (belirtili, belirtisiz, zincirleme) ve sıfat tamlamaları olmak üzere iki ana türü vardır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Şirketin yeni proje yöneticisi yarın işe başlayacak.
- Bu cümlede "şirketin yöneticisi" bir belirtili isim tamlamasıdır. "Yeni proje" ise "yönetici" kelimesini niteleyen bir sıfat tamlamasıdır. Cümlede herhangi bir tamlama yanlışlığı bulunmamaktadır.
- B) Bu konudaki düşüncelerini açıkça ifade etti.
- Bu cümlede "bu konudaki" ifadesi, "düşüncelerini" kelimesini niteleyen bir sıfat görevindedir (ki ekiyle türemiş sıfat). Herhangi bir tamlama yanlışlığı yoktur.
- C) Yarışmada birinci gelen takımın başarısı kutlandı.
- Bu cümlede "takımın başarısı" bir belirtili isim tamlamasıdır. "Birinci gelen" ifadesi ise "takım" kelimesini niteleyen bir sıfat fiil grubudur. Cümlede herhangi bir tamlama yanlışlığı bulunmamaktadır.
- D) Öğrencilerin çoğunun sınav sonuçları beklentilerini karşıladı.
- Bu cümlede bir tamlama yanlışlığı vardır. İfadeyi inceleyelim: "Öğrencilerin çoğunun sınav sonuçları".
- "Öğrencilerin çoğu" bir belirtili isim tamlamasıdır. Bu tamlama, "çoğu" kelimesinin "-nun" eki alarak bir sonraki tamlamanın tamlayanı olmasını sağlamıştır. Yani "Öğrencilerin çoğunun" kısmı bir tamlayan görevindedir.
- "Sınav sonuçları" ise belirtisiz isim tamlamasıdır.
- Bu iki yapının birleşimiyle "Öğrencilerin çoğunun sınav sonuçları" şeklinde bir zincirleme isim tamlaması oluşmuştur. Ancak bu yapı, Türkçede anlatım bozukluğuna yol açan bir "tamlama yanlışlığı" olarak kabul edilir.
- Daha doğru ve akıcı bir ifade için "Çoğu öğrencinin sınav sonuçları" veya "Öğrencilerin sınav sonuçlarının çoğu" gibi yapılar tercih edilmelidir. "Öğrencilerin çoğunun" ifadesindeki "çoğunun" eki, zaten "öğrencilerin" kelimesiyle kurulan anlamı pekiştirmek yerine gereksiz bir tekrara veya karmaşıklığa yol açmaktadır. Bu durum, "gereksiz tamlayan eki kullanımı" veya "anlatım bozukluğu" olarak değerlendirilir.
Bu nedenle, D seçeneğindeki cümlede tamlama yanlışlığı bulunmaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
