Yeni terfi eden bir müdür, çalışanlarına karşı otoriter davranışlar sergilemeye başlar. Zamanla bu otoriter tutum müdürün kişiliğinin bir parçası haline gelir ve iş dışındaki ilişkilerine de yansır. Bu durumda aşağıdaki sosyal süreçlerden hangisi gözlemlenmektedir?
A) Sosyal uyum
B) Rol pekişmesi
C) Grup dinamizmi
D) Sosyal sapma
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, bir müdürün yeni göreviyle birlikte sergilediği davranışların zamanla kişiliğinin bir parçası haline gelmesi ve iş dışındaki ilişkilerine de yansıması durumu incelenmektedir. Bu tür bir sosyal süreci anlamak için seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- Sosyal uyum: Bu kavram, bireyin içinde bulunduğu grubun veya toplumun beklentilerine, normlarına ve değerlerine uygun davranması, kendini onlara adapte etmesi anlamına gelir. Sorudaki müdür, başkalarına uyum sağlamaktan ziyade, kendi rolünün gerektirdiğini düşündüğü (veya zamanla geliştirdiği) davranışları içselleştirmektedir. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- Rol pekişmesi (Rol içselleşmesi): Bir bireyin üstlendiği bir rolün (örneğin, müdürlük rolü) gerektirdiği davranışları, tutumları ve beklentileri zamanla o kadar benimsemesi ve içselleştirmesidir ki, bu özellikler kişinin genel kişiliğinin bir parçası haline gelir. Hatta bu davranışlar, rolün dışındaki ortamlara ve ilişkilere de yansımaya başlar. Sorudaki müdürün otoriter tutumunun kişiliğinin bir parçası haline gelmesi ve iş dışındaki ilişkilerine de yansıması tam olarak bu durumu ifade eder. Müdür, "otoriter müdür" rolünü o kadar benimsemiştir ki, bu durum onun kimliğinin bir parçası olmuştur. Bu nedenle B seçeneği soruyu en iyi açıklayan kavramdır.
- Grup dinamizmi: Bu kavram, bir grubun içindeki etkileşimleri, üyeler arasındaki ilişkileri, grubun yapısını, işleyişini ve performansını etkileyen süreçleri ifade eder. Soruda odak noktası, bir bireyin (müdürün) kendi davranışlarındaki değişim ve bu değişimin kişiliğine yansımasıdır, grubun genel etkileşimleri değildir. Bu nedenle C seçeneği doğru değildir.
- Sosyal sapma: Bu kavram, bireyin toplumun veya grubun kabul görmüş normlarına, kurallarına ve beklentilerine aykırı davranışlar sergilemesidir. Müdürün otoriter davranışları belirli bir bağlamda eleştirilebilir olsa da, sorunun ana odağı bu davranışların normlara aykırı olup olmamasından ziyade, bir rolün kişiliğe dönüşme sürecidir. Dolayısıyla D seçeneği sorudaki temel süreci tam olarak açıklamaz.
Müdürün yeni rolüyle birlikte sergilediği otoriter davranışların zamanla kişiliğinin bir parçası haline gelmesi ve iş dışındaki ilişkilerine de yansıması, üstlenilen bir rolün birey tarafından içselleştirilerek kişiliğin bir parçası haline gelmesi sürecini, yani rol pekişmesini (veya rol içselleşmesini) göstermektedir.
Cevap B seçeneğidir.
