Bir üniversite öğrencisi, hem öğrenci hem de part-time çalışan olarak farklı roller üstlenir. Zamanla iş yerindeki sorumlulukları onun daha disiplinli ve planlı olmasını sağlar ve bu özellikler öğrencilik rolüne de yansır. Bu durum aşağıdakilerden hangisine örnektir?
A) Rol çatışması
B) Rol pekişmesi
C) Rol belirsizliği
D) Rol dönüşümü
Soru, bir bireyin farklı roller üstlenirken, bir rolde edindiği olumlu özelliklerin diğer rolüne de yansımasını konu almaktadır. Bu durumu en iyi açıklayan seçeneği bulmak için her bir kavramı inceleyelim:
- A) Rol çatışması: Bir bireyin üstlendiği iki veya daha fazla rolün gerekliliklerinin birbiriyle çelişmesi, uyumsuz olması veya aynı anda yerine getirilememesi durumudur. Örneğin, iş yerinde fazla mesai yapması gereken bir öğrencinin aynı zamanda sınavına çalışması gerektiğinde yaşayacağı zorluk rol çatışmasına örnektir. Soru metnindeki durumda roller arasında bir çatışma değil, olumlu bir etkileşim söz konusudur.
- B) Rol pekişmesi (Rol zenginleşmesi/güçlenmesi): Bir rolde edinilen becerilerin, kaynakların, deneyimlerin veya olumlu duyguların başka bir roldeki performansı veya memnuniyeti artırması durumudur. Soru metninde, öğrencinin part-time işinde edindiği disiplin ve planlama becerileri, onun öğrencilik rolünde de daha başarılı olmasına yardımcı olmaktadır. Bu, bir rolün diğerini olumlu yönde güçlendirmesi, yani pekiştirmesidir.
- C) Rol belirsizliği: Bir bireyin üstlendiği bir rolün beklentilerinin, sorumluluklarının veya davranışsal normlarının net olmaması, kişinin bu rolü nasıl yerine getireceği konusunda emin olmaması durumudur. Soru metninde rollerin beklentileriyle ilgili bir belirsizlikten bahsedilmemektedir.
- D) Rol dönüşümü: Bir rolün doğasında veya bir bireyin o role bakış açısında köklü bir değişiklik yaşanması durumudur. Örneğin, bir öğrencinin mezun olup profesyonel hayata atılmasıyla öğrencilik rolünün sona ermesi ve yeni bir profesyonel role dönüşmesi gibi durumlar akla gelebilir. Ancak sorudaki durum, bir rolün diğerini olumlu yönde etkilemesi, yani mevcut roller arasında bir etkileşimdir, bir rolün tamamen değişmesi veya sona ermesi değildir.
Verilen senaryoda, öğrencinin iş yerinde kazandığı disiplin ve planlama becerileri, onun öğrencilik rolünde de daha başarılı olmasını sağlamaktadır. Bu, bir rolün diğerini olumlu yönde desteklemesi ve güçlendirmesi anlamına gelir.
Cevap B seçeneğidir.
