Merhaba sevgili öğrenciler!
Fotosentez, bitkilerin ve bazı diğer canlıların ışık enerjisini kullanarak besin üretme sürecidir. Bu süreç iki ana aşamadan oluşur: ışığa bağımlı reaksiyonlar ve ışıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü). Sorumuz, ışığa bağımlı reaksiyonlar sırasında gerçekleşen olayları anlamamızı istiyor. Haydi bu olayları adım adım inceleyelim:
-
I. $H_2O$ nun parçalanması (Fotoliz): Bu olay, ışığa bağımlı reaksiyonların olmazsa olmazıdır. Kloroplastların tilakoit zarlarında, ışık enerjisi kullanılarak su molekülleri ($H_2O$) parçalanır. Bu parçalanma sonucunda elektronlar ($e^-$), protonlar ($H^+$) ve oksijen ($O_2$) açığa çıkar. Açığa çıkan elektronlar fotosistemlere aktarılarak elektron taşıma zincirine girer, protonlar ATP sentezi için bir gradyan oluşturur ve oksijen atmosfere verilir. Dolayısıyla, bu olay gerçekleşir.
-
II. $CO_2$ nin tutulması: Karbondioksit ($CO_2$) tutulması, yani atmosferdeki $CO_2$'nin organik moleküllere katılması, fotosentezin ışıktan bağımsız reaksiyonları (Calvin döngüsü) sırasında gerçekleşir. Bu süreç, ışığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen ATP ve NADPH enerjisi kullanılarak kloroplastın stromasında meydana gelir. Işığa bağımlı reaksiyonlar sırasında doğrudan $CO_2$ tutulması olmaz. Dolayısıyla, bu olay gerçekleşmez.
-
III. ATP sentezi: Işığa bağımlı reaksiyonların temel amaçlarından biri ATP (Adenozin Trifosfat) üretmektir. Su moleküllerinin parçalanması ve elektron taşıma zinciri boyunca elektronların hareketi sırasında tilakoit zarın iki tarafında bir proton ($H^+$) gradyanı oluşur. Bu gradyan, ATP sentaz enzimi tarafından kullanılarak ADP'den (Adenozin Difosfat) ATP sentezlenir. Bu sürece fotofosforilasyon denir. Dolayısıyla, bu olay gerçekleşir.
-
IV. NADPH oluşumu: Işığa bağımlı reaksiyonlar sırasında, elektron taşıma zincirinin sonunda enerji yüklü elektronlar ve protonlar ($H^+$), $NADP^+$ (Nikotinamid Adenin Dinükleotit Fosfat) molekülüne aktarılarak NADPH oluşturulur. NADPH, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda $CO_2$'nin indirgenmesi ve şeker sentezi için gerekli olan indirgeyici gücü sağlar. Dolayısıyla, bu olay gerçekleşir.
Yukarıdaki analizimize göre, ışığa bağımlı reaksiyonlar sırasında I ($H_2O$ nun parçalanması), III (ATP sentezi) ve IV (NADPH oluşumu) olayları gerçekleşir. II ($CO_2$ nin tutulması) ise ışıktan bağımsız reaksiyonlarda meydana gelir.
Cevap B seçeneğidir.
