Aşağıdaki grafikte, bir bölgedeki ortalama yükselti (metre) ve km²'ye düşen kişi sayısı (nüfus yoğunluğu) arasındaki ilişki gösterilmiştir. Grafikte yükselti arttıkça nüfus yoğunluğunun azaldığı görülmektedir.
Bu grafiğe dayanarak aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılabilir?
A) Yükselti ile nüfus yoğunluğu arasında pozitif bir korelasyon vardır.
B) En yüksek nüfus yoğunluğu platolarda görülür.
C) Yer şekillerinin engebeli olması nüfusun dağılışını sınırlandırıcı bir etki yapmıştır.
D) Denize uzaklık, nüfus dağılışını belirleyen tek faktördür.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir grafiği doğru bir şekilde yorumlayarak coğrafi bir sonuca ulaşmamız isteniyor. Grafiği dikkatlice inceleyelim ve adımları takip edelim:
- Adım 1: Grafiği Anlama
- Grafik, bir bölgedeki ortalama yükselti (metre) ile km²'ye düşen kişi sayısı (nüfus yoğunluğu) arasındaki ilişkiyi gösteriyor.
- Grafiğe baktığımızda, yükselti arttıkça nüfus yoğunluğunun azaldığını açıkça görüyoruz. Yani, alçak yerlerde nüfus yoğunluğu fazla iken, yüksek yerlerde nüfus yoğunluğu düşüktür. Bu, yükselti ile nüfus yoğunluğu arasında ters (negatif) bir ilişki olduğunu gösterir.
- Adım 2: Seçenekleri Değerlendirme
- A) Yükselti ile nüfus yoğunluğu arasında pozitif bir korelasyon vardır.
- Korelasyon, iki değişken arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü ifade eder. Pozitif korelasyon, bir değişken artarken diğerinin de artması anlamına gelir. Ancak grafiğimizde yükselti arttıkça nüfus yoğunluğu azalmaktadır. Bu durum, pozitif değil, negatif (ters) bir korelasyon olduğunu gösterir. Dolayısıyla A seçeneği yanlıştır.
- B) En yüksek nüfus yoğunluğu platolarda görülür.
- Grafik bize sadece genel olarak yükselti ve nüfus yoğunluğu arasındaki ilişkiyi vermektedir. Platoların belirli bir yükselti aralığında olabileceği doğru olsa da, grafikte "platolar" diye özel bir yer şekline dair bilgi veya karşılaştırma yoktur. Bu nedenle, grafiğe bakarak bu sonuca ulaşamayız. Dolayısıyla B seçeneği yanlıştır.
- C) Yer şekillerinin engebeli olması nüfusun dağılışını sınırlandırıcı bir etki yapmıştır.
- Yüksek yerler genellikle dağlık, engebeli ve ulaşımı zor alanlardır. Grafikte yükselti arttıkça nüfus yoğunluğunun azaldığı gösterilmiştir. Bu durum, yüksek ve engebeli arazilerin (yer şekillerinin) insanların yerleşimini ve yaşamını zorlaştırdığını, dolayısıyla nüfusun dağılışını sınırlayıcı bir etki yaptığını destekler. İnsanlar genellikle düz, verimli ve ulaşımı kolay alanları tercih ederler. Bu seçenek, grafikteki ilişkiyi en doğru şekilde yorumlamaktadır.
- D) Denize uzaklık, nüfus dağılışını belirleyen tek faktördür.
- Grafik sadece yükselti ve nüfus yoğunluğu arasındaki ilişkiyi ele almaktadır. Denize uzaklık hakkında hiçbir bilgi içermemektedir. Ayrıca, nüfus dağılışını etkileyen birçok faktör vardır (iklim, su kaynakları, toprak verimliliği, ekonomik faaliyetler vb.). "Tek faktör" ifadesi genellikle coğrafi olayları açıklarken yanlış bir genellemedir. Dolayısıyla D seçeneği yanlıştır.
Grafikteki "yükselti arttıkça nüfus yoğunluğu azalır" bilgisi, yüksek ve engebeli arazilerin yerleşime uygun olmadığını ve nüfusun dağılışını kısıtladığını gösterir.
Cevap C seçeneğidir.
