Bir çocuğun önce emeklemesi, ardından yürümesi ve sonra koşması, gelişimin hangi temel ilkesini örnekler?
A) Gelişim genelden özele doğrudur
B) Gelişimde kritik dönemler vardır
C) Gelişim baştan ayağa doğrudur
D) Gelişim nöbetleşe ilerler
Sevgili öğrenciler, gelişim psikolojisi, insan yaşamındaki değişimleri ve ilerlemeleri inceler. Bu soruda, bir çocuğun hareket becerilerindeki sıralı ilerleyişi üzerinden gelişim ilkelerinden birini anlamaya çalışacağız. Hadi adım adım inceleyelim:
- Soruyu Anlayalım: Soru, bir çocuğun önce emeklemesi, sonra yürümesi ve en sonunda koşması gibi motor becerilerinin kazanım sırasının, gelişimin hangi temel ilkesine örnek teşkil ettiğini soruyor. Bu sıralı ilerleyişe dikkat etmeliyiz.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Gelişim genelden özele doğrudur: Bu ilke, çocuğun önce tüm vücudunu kullanarak kaba hareketler yapması, ardından daha spesifik ve ince motor becerilerini geliştirmesi anlamına gelir. Örneğin, bir nesneyi tüm eliyle kavraması (genel) ve sonra sadece başparmağı ile işaret parmağını kullanarak tutması (özel). Emekleme, yürüme, koşma sırası bu ilkeyi bir miktar içerse de, doğrudan bu ilkenin en belirgin örneği değildir.
- B) Gelişimde kritik dönemler vardır: Kritik dönemler, belirli becerilerin kazanılması için organizmanın çevresel etkilere en açık olduğu, belirli zaman dilimleridir. Bu dönemlerde uygun uyarıcılar alınmazsa, o becerinin daha sonra kazanılması çok zorlaşabilir veya imkansız hale gelebilir. Örneğin, dil gelişimi için kritik dönemler vardır. Emekleme, yürüme, koşma sırası doğrudan kritik dönemleri açıklamaz.
- C) Gelişim baştan ayağa doğrudur (Sefalokaudal İlke): Bu ilke, gelişimin vücudun üst kısımlarından (baş) alt kısımlarına (ayaklar) doğru ilerlediğini ifade eder. Bir bebek önce başını kontrol etmeyi öğrenir, sonra gövdesini, kollarını ve en son bacaklarını kontrol etme becerisi kazanır. Bu ilke, çocuğun önce başını dik tutabilmesini, sonra oturabilmesini (gövde kontrolü), ardından emekleyebilmesini (kol ve gövde koordinasyonu) ve en nihayetinde yürüyebilmesini (bacak kontrolü) açıklar. Emekleme, yürüme ve koşma sırası, bacakların ve ayakların kontrolünün en son kazanılan ve mükemmelleştirilen beceriler olduğunu gösterir. Bu durum, gelişimin baştan ayağa doğru ilerlemesinin mükemmel bir örneğidir.
- D) Gelişim nöbetleşe ilerler: Bu ilke, gelişimin her zaman doğrusal bir artış göstermediğini, bazen bir alanda hızlı ilerleme olurken başka bir alanda duraklama yaşanabileceğini veya bir becerinin kazanımında gerilemelerin olabileceğini ifade eder. Örneğin, bir çocuk konuşmaya odaklanırken motor becerilerinde kısa süreli bir yavaşlama görülebilir. Emekleme, yürüme, koşma sırası doğrudan nöbetleşe ilerlemeyi değil, belirli bir yönü ve sırayı gösterir.
- Doğru Seçeneği Belirleyelim: Çocuğun önce başını kontrol etmesi, sonra gövdesini, ardından kollarını kullanarak emeklemesi ve en son bacaklarını kullanarak yürümesi ve koşması, gelişimin baştan ayağa doğru ilerlediğini açıkça göstermektedir. Bu sıralama, vücudun üst kısımlarından alt kısımlarına doğru motor kontrolün kazanıldığını vurgular.
Cevap C seçeneğidir.
