Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacının yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Bu konuda sen de benimle aynı fikirde misin?
B) Yarınki toplantıda herkes hazırlıklı gelsin.
C) O kitabı ben de okudum ve çok beğendim.
D) Sınava iyi çalıştı, bu yüzden başarılıda oldu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Türkçemizin en çok karıştırılan konularından biri olan "de/da" bağlacının yazımını birlikte inceleyelim. Bu tür soruları çözerken, "de/da"nın cümleden çıkarıldığında anlamın bozulup bozulmadığına dikkat etmek bize çok yardımcı olacaktır. Hadi her bir seçeneği adım adım analiz edelim:
- A) Bu konuda sen de benimle aynı fikirde misin?
- Burada iki tane "de/da" var: "sen de" ve "fikirde".
- "sen de" kısmındaki "de"yi cümleden çıkaralım: "Bu konuda sen benimle aynı fikirde misin?" Cümle anlamlı kalıyor, sadece "sen de" (sen de dahil) anlamı kayboluyor. Bu, "de"nin bir bağlaç olduğunu ve ayrı yazılması gerektiğini gösterir. Yazımı doğru.
- "fikirde" kısmındaki "de"yi çıkaralım: "Bu konuda sen de benimle aynı fikir misin?" Cümle anlamsız hale geliyor. "Fikir" kelimesine eklenmiş bu "-de", bulunma hal ekidir ve bitişik yazılması gerekir. Yazımı doğru.
- Bu seçenekte bir yanlışlık yoktur.
- B) Yarınki toplantıda herkes hazırlıklı gelsin.
- Buradaki "da"yı cümleden çıkaralım: "Yarınki toplantı herkes hazırlıklı gelsin." Cümle anlamsız hale geliyor. "Toplantı" kelimesine eklenmiş bu "-da", bulunma hal ekidir ve bitişik yazılması gerekir. Yazımı doğru.
- Bu seçenekte bir yanlışlık yoktur.
- C) O kitabı ben de okudum ve çok beğendim.
- Buradaki "de"yi cümleden çıkaralım: "O kitabı ben okudum ve çok beğendim." Cümle anlamlı kalıyor, sadece "ben de" (ben de dahil, ben de okuyanlardan biriyim) anlamı kayboluyor. Bu, "de"nin bir bağlaç olduğunu ve ayrı yazılması gerektiğini gösterir. Yazımı doğru.
- Bu seçenekte bir yanlışlık yoktur.
- D) Sınava iyi çalıştı, bu yüzden başarılıda oldu.
- Buradaki "da"yı cümleden çıkaralım: "Sınava iyi çalıştı, bu yüzden başarılı oldu." Cümle anlamlı kalıyor, sadece "başarılı da" (başarılı olmakla kalmadı, aynı zamanda başarılı oldu) anlamı kayboluyor. Bu, "da"nın bir bağlaç olduğunu ve ayrı yazılması gerektiğini gösterir.
- Ancak cümlede "başarılıda" şeklinde bitişik yazılmıştır. Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılmalıdır. Doğru yazımı "başarılı da" şeklinde olmalıydı.
- Bu seçenekte "de/da" bağlacının yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır.
Gördüğünüz gibi, "de/da"yı cümleden çıkardığımızda anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılır. Anlam bozuluyorsa o bir ektir ve bitişik yazılır.
Cevap D seçeneğidir.
