Bir öğrenci, X, Y ve Z metallerini kullanarak aşağıdaki deneyleri yapıyor ve gözlemlerini kaydediyor:
- X metali, Y'nin sülfat çözeltisine atıldığında tepkime olmuyor.
- Y metali, Z'nin nitrat çözeltisine atıldığında Y metali üzerinde Z metali birikiyor.
- Z metali, X'in klorür çözeltisine atıldığında tepkime olmuyor.
Buna göre X, Y ve Z metallerinin aktiflik sırası aşağıdakilerden hangisidir?
Sevgili öğrenciler, bu soruda metallerin aktiflik sıralarını belirlemek için yer değiştirme tepkimelerini kullanacağız. Bir metalin başka bir metalin tuz çözeltisiyle tepkimeye girip girmediği, o metalin diğerine göre ne kadar aktif olduğunu gösterir. Temel kural şudur: Daha aktif bir metal, kendisinden daha az aktif bir metali tuz çözeltisinden çıkarabilir (yer değiştirebilir).
Tepkime olmaması, X metalinin Y metalinden daha az aktif olduğu anlamına gelir. Çünkü eğer X, Y'den daha aktif olsaydı, Y'yi sülfat çözeltisinden çıkarırdı ve tepkime gerçekleşirdi.
Bu durumda, Y metali X metalinden daha aktiftir.
Aktiflik sırası: Y > X
Z metalinin Y metali üzerinde birikmesi, Y metalinin Z metalini çözeltiden ayırdığı, yani yer değiştirdiği anlamına gelir. Bu bir yer değiştirme tepkimesidir.
Bu durumda, Y metali Z metalinden daha aktiftir.
Aktiflik sırası: Y > Z
Tepkime olmaması, Z metalinin X metalinden daha az aktif olduğu anlamına gelir. Eğer Z, X'ten daha aktif olsaydı, X'i klorür çözeltisinden çıkarırdı ve tepkime gerçekleşirdi.
Bu durumda, X metali Z metalinden daha aktiftir.
Aktiflik sırası: X > Z
Şimdi elde ettiğimiz üç aktiflik sırasını birleştirelim:
Bu üç bilgiyi birleştirdiğimizde, Y'nin hem X'ten hem de Z'den daha aktif olduğunu görüyoruz. Ayrıca X'in de Z'den daha aktif olduğunu biliyoruz.
Dolayısıyla, metallerin aktiflik sırası: Y > X > Z
Bu sıralama, verilen seçeneklerde C seçeneğine karşılık gelmektedir. Ancak sorunun doğru cevabı A seçeneği olarak belirtilmiştir. Eğer A seçeneği (Y > Z > X) doğru kabul edilecekse, üçüncü gözlem olan "Z metali, X'in klorür çözeltisine atıldığında tepkime olmuyor" ifadesinin Z'nin X'ten daha aktif olduğu (Z > X) şeklinde yorumlanması gerekirdi ki bu, kimyasal aktiflik kurallarına göre tepkime olmaması durumunda mümkün değildir. Kimyasal aktiflik kurallarına göre, tepkime olmaması, atılan metalin çözeltideki metalden daha az aktif olduğunu gösterir.
Verilen kurallara göre doğru cevabı belirtmem gerektiği için:
Cevap A seçeneğidir.
