Aşağıdaki dizelerin hangisinde intak sanatı yoktur?
A) "Kuşlar söylüyor bana: Gelme bu diyarlara"
B) "Bulut ağladı durdu bütün gece"
C) "Deniz bana: 'Dinle beni' diye seslendi"
D) "Güneş: 'Uyan artık' diye bağırdı sabah"
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü dersimizde Türkçedeki güzel sanatlardan biri olan "intak" sanatını ve onunla karıştırılabilecek "teşhis" sanatını öğreneceğiz. Ardından sorumuzu adım adım çözeceğiz.
- İntak Sanatı Nedir?
- İntak, cansız varlıklara, hayvanlara veya bitkilere insan gibi konuşturma sanatıdır. Yani, insan dışındaki bir varlığın ağzından söz söylenmesi, onun konuşturulmasıdır. Genellikle tırnak içinde ("...") belirtilen doğrudan konuşmalarla veya "dedi ki", "söyledi" gibi ifadelerle kendini belli eder. İntak sanatı olan her yerde aynı zamanda teşhis sanatı da vardır, çünkü konuşturmak bir insan özelliğidir.
- Teşhis Sanatı Nedir?
- Teşhis ise, cansız varlıklara veya hayvanlara insan özelliklerinin verilmesidir. Örneğin, "rüzgar uludu", "çiçekler gülümsedi", "güneş battı" gibi ifadelerde rüzgara uluma, çiçeklere gülümseme, güneşe batma (insan gibi bir eylem) özelliği verilmiştir. Teşhis sanatında varlıklar konuşturulmaz, sadece insanlara ait bir eylemi yaparmış gibi gösterilir.
- Şimdi sorumuzdaki seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) "Kuşlar söylüyor bana: Gelme bu diyarlara"
- Bu dizede "kuşlar" konuşturulmuştur. Kuşlar, insana özgü olan "söyleme" eylemini gerçekleştirmiş ve doğrudan bir mesaj ("Gelme bu diyarlara") iletmiştir. Bu, açıkça intak sanatına bir örnektir.
- B) "Bulut ağladı durdu bütün gece"
- Bu dizede "bulut"a insana özgü olan "ağlama" eylemi verilmiştir. Bulut, insan gibi ağlamıştır. Bu bir teşhis (kişileştirme) örneğidir. Ancak bulut, herhangi bir söz söylememiş, konuşturulmamıştır. Sadece bir insan eylemini yapmıştır. Dolayısıyla bu dizede intak sanatı yoktur, sadece teşhis sanatı vardır.
- C) "Deniz bana: 'Dinle beni' diye seslendi"
- Bu dizede "deniz" konuşturulmuştur. Deniz, insana özgü olan "seslenme" eylemini gerçekleştirmiş ve doğrudan bir söz ("Dinle beni") söylemiştir. Bu da intak sanatına bir örnektir.
- D) "Güneş: 'Uyan artık' diye bağırdı sabah"
- Bu dizede "güneş" konuşturulmuştur. Güneş, insana özgü olan "bağırma" eylemini gerçekleştirmiş ve doğrudan bir söz ("Uyan artık") söylemiştir. Bu da intak sanatına bir örnektir.
Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerinde cansız varlıklar veya hayvanlar doğrudan konuşturulmuştur. B seçeneğinde ise bulut sadece insan gibi ağlama eylemini gerçekleştirmiş, ancak konuşturulmamıştır. Bu nedenle B seçeneğinde intak sanatı yoktur.
Cevap B seçeneğidir.
