45° Doğu boylamında Güneş tam tepe noktasındayken (öğle vakti), 90° Doğu boylamında Güneş'in konumu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Batmak üzeredir
B) Doğmak üzeredir
C) Batmıştır
D) Tepe noktasını geçmiştir
Bu soruyu çözmek için Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşünü ve bunun zaman üzerindeki etkilerini hatırlamamız gerekiyor. Adım adım ilerleyelim:
- 1. Adım: Verilen Bilgiyi Anlayalım
- Soruda, $45^\circ$ Doğu boylamında Güneş'in tam tepe noktasında olduğu, yani yerel saatin 12:00 (öğle vakti) olduğu belirtiliyor.
- Bizden istenen, $90^\circ$ Doğu boylamında Güneş'in konumunu belirlememiz.
- 2. Adım: İki Boylam Arasındaki Farkı Bulalım
- İki boylam arasındaki derece farkını hesaplayalım:
- $90^\circ \text{ Doğu} - 45^\circ \text{ Doğu} = 45^\circ$
- Bu, iki nokta arasında $45^\circ$ boylam farkı olduğu anlamına gelir.
- 3. Adım: Zaman Farkını Hesaplayalım
- Dünya kendi ekseni etrafında dönerken, her $1^\circ$ boylam farkı 4 dakikalık bir zaman farkına neden olur.
- Toplam zaman farkını bulmak için boylam farkını 4 ile çarpalım:
- $45^\circ \times 4 \text{ dakika/derece} = 180 \text{ dakika}$
- Bu 180 dakikayı saate çevirelim:
- $180 \text{ dakika} \div 60 \text{ dakika/saat} = 3 \text{ saat}$
- Yani, $45^\circ$ Doğu boylamı ile $90^\circ$ Doğu boylamı arasında 3 saatlik bir zaman farkı vardır.
- 4. Adım: $90^\circ$ Doğu Boylamındaki Saati Belirleyelim
- Dünya batıdan doğuya doğru döndüğü için, doğudaki boylamlarda saat daha ileridir. $90^\circ$ Doğu boylamı, $45^\circ$ Doğu boylamının doğusunda yer aldığı için, orada saat daha ileri olacaktır.
- $45^\circ$ Doğu boylamında saat 12:00 olduğuna göre, $90^\circ$ Doğu boylamındaki saati bulmak için 3 saati ekleyelim:
- $12:00 + 3 \text{ saat} = 15:00$
- Yani, $90^\circ$ Doğu boylamında yerel saat 15:00'tir.
- 5. Adım: Güneş'in Konumunu Yorumlayalım
- Saat 12:00 öğle vakti ve Güneş'in tam tepe noktasında olduğu zamandır.
- Saat 15:00 ise öğleden sonra demektir. Bu durumda Güneş, tepe noktasından batıya doğru alçalmaya başlamıştır. Yani tepe noktasını geçmiştir.
Bu bilgiler ışığında seçenekleri değerlendirdiğimizde, saat 15:00'te Güneş'in tepe noktasını geçmiş olduğunu görürüz.
Cevap D seçeneğidir.
